در اپریل ۲۰۲۶، بیلانس‌شیت بانک مرکزی پاکستان دو معامله را ثبت کرد که تاکنون هیچ تحلیلگری آن‌ها را با اهمیتی که دارند در کنار هم بررسی نکرده است. امارات متحده عربی پس از هفت سال تمدید خودکار، سپرده ۳.۴۵ میلیارد دالری خود را بازپس گرفت و آخرین قسط یک میلیارد دالری آن را در ۲۳ اپریل دریافت کرد. در همان دو هفته، عربستان سعودی ۳ میلیارد دلار سپرده جدید به پاکستان انتقال داد و تسهیلات ۵ میلیارد دالری موجود خود را تا سال ۲۰۲۸ تمدید کرد؛ توافق‌هایی که در حاشیه نشست‌های بهاری صندوق بین‌المللی پول و بانک جهانی در واشنگتن رسمی شد. یکی از روابط خلیجی محدود شد، در حالی که رابطه دیگر فراتر از حمایت تراز پرداخت‌ها، عمیق‌تر گردید.
مقیاس نفوذ مالی عربستان سعودی
عربستان سعودی در سال مالی ۲۰۲۵، مبلغ ۹.۳۴ میلیارد دلار حواله به پاکستان ارسال کرد و با فاصله زیاد در صدر قرار گرفت؛ در حالی که امارات متحده عربی با ۷.۸۳ میلیارد دلار در جایگاه بعدی بود. پاکستان اکنون هشت درخواست رسمی در چارچوب همکاری اقتصادی بلندمدت به ریاض ارائه کرده است؛ از جمله تبدیل سپرده ۵ میلیارد دالری کوتاه‌مدت به تسهیلات ۱۰ ساله، افزایش تسهیلات پرداخت معوق نفتی از ۱.۲ میلیارد دلار به ۵ میلیارد دلار، و تضمین اوراق‌سازی حدود ۱۰ میلیارد دلار حواله.
سپرده ۵ میلیارد دالری موجود با نرخ سود سالانه ۴ درصد، نقش اساسی در ثبات حساب خارجی پاکستان در چندین برنامه متوالی صندوق بین‌المللی پول داشته است.
در مجموع، سپرده‌های عربستان سعودی اکنون حدود نیمی از ذخایر ارزی پاکستان را تشکیل می‌دهد. حواله‌ها، صادرات و تسهیلات نفتی عربستان در مجموع سالانه حدود ۹ میلیارد دلار می‌رسد؛ در حالی که بانک مرکزی پاکستان این مازاد حساب جاری را، پس از نخستین مازاد حساب جاری در ۱۴ سال گذشته که به کمک حواله‌ها به دست آمد، بالاترین میزان در ۲۲ سال اخیر توصیف کرده است.
اگر این جریان مالی از سوی عربستان حذف شود، مازاد حساب جاری پاکستان فوراً به کسری حدود ۶ میلیارد دلار تبدیل خواهد شد.
چرا امارات عقب‌نشینی کرد
بازپس‌گیری سپرده از سوی امارات متحده عربی بدون هیچ توضیح رسمی و تنها با ادبیات معمول تجاری دوجانبه انجام شد. اما زمان‌بندی این اقدام در میانه یک مقطع حساس منطقه‌ای بود. تحلیلگران و چهره‌های تأثیرگذار منطقه‌ای شروع به پیوند دادن این تصمیم با تعهدات امارات در توافق‌های توافق ابراهیم در سال ۲۰۲۰ و نگرانی آشکار این کشور نسبت به سیاست بی‌طرفی کردند. استدلالی که در محافل فکری و تحلیلی مطرح شد این بود که عادی‌سازی روابط، برخی مناسبات را وارد یک منطق دوگانه کرده و بی‌طرفی به‌معنای عدم هم‌سویی تلقی می‌شود.
امارات پیش‌تر به صندوق بین‌المللی پول اطمینان داده بود که تا سال ۲۰۲۷ سطح حمایت مالی خود از پاکستان را حفظ می‌کند؛ اما این تعهد ادامه نیافت. هیچ توضیح رسمی درباره این تغییر ارائه نشد و فضای تحلیلی جای آن را پر کرد. هم‌زمانی این اقدام با نقش فعال دیپلماتیک پاکستان، باعث شد این تحلیل‌ها بیشتر از هر بیانیه دولتی مورد توجه قرار گیرد.
پاسخ عربستان چه معنایی دارد
عربستان سعودی با اقدام پیش از آن‌که فشار ذخایر ارزی به بحران تراز پرداخت‌ها تبدیل شود، قدرت چانه‌زنی پاکستان را در برابر صندوق بین‌المللی پول، چین و سایر طلبکاران دوجانبه در ماه‌های آینده تقویت کرد.
این سپرده سعودی تنها چند ماه پس از آن منتقل شد که دو کشور توافقنامه «دفاع متقابل راهبردی» را رسمی کردند؛ موضوعی که این تصور را تقویت کرد که ریاض ثبات اقتصادی پاکستان را بخشی اساسی از امنیت خلیج، بازدارندگی منطقه‌ای و رقابت راهبردی بلندمدت در جنوب آسیا و شبه‌جزیره عربستان می‌داند. در واقع، ریاض با یک ابزار مالی، از سیاست بی‌طرفی اسلام‌آباد حمایت کرد.
ابزاری که تغییر ماهیت داد
در سه دهه گذشته، سپرده‌های حاکمیتی کشورهای خلیج در اقتصادهای نوظهور، سرمایه‌ای باثبات محسوب می‌شد که هر سال تمدید می‌گردید و به سیاست خارجی وابسته نبود. اما اپریل ۲۰۲۶ این روند را تغییر داد.
دو کشور حاشیه خلیج در یک هفته، با استفاده از یک ابزار مالی مشابه و در یک ترازنامه واحد، دو ارزیابی سیاسی متفاوت از رفتار پاکستان در جریان تنش با ایران ارائه کردند. ابوظبی رویکردی تجاری‌تر و معامله‌محور اتخاذ کرد، در حالی که ریاض خود را ضامن بلندمدت پاکستان معرفی نمود؛ اقدامی که بازتاب‌دهنده محاسبات متفاوت راهبردی درباره جایگاه منطقه‌ای در جنوب آسیاست.
پاکستان تمام بازپرداخت‌های خود را به‌موقع انجام داد، تنها در ماه اپریل ۵ میلیارد دلار بدهی خارجی را مدیریت کرد و ذخایر ارزی خود را حفظ نمود. این کشور دو بار پاداش گرفت: یک‌بار برای آنچه انجام داد و بار دیگر برای آنچه از آن صرف‌نظر نکرد.
حساب‌ها تسویه شده‌اند، اما این سابقه تازه هنوز پابرجاست.