پولیس امر به معروف طالبان وارد دشتبرچی کابل شد، آیتالله حسینداد شریفی را بازداشت کرد، او را به حوزه امنیتی هجدهم انتقال داد و مورد ضربوشتم قرار داد. «جرم» او اجرای عقد نکاح موقت بود؛ عملی که بیش از هزار سال است در فقه جعفری کاملاً مشروع شناخته میشود. شریفی بعداً تأیید کرد که اسناد رسمیای را مشاهده کرده که شامل نامها و معلومات بایومتریک چندین روحانی شیعه بوده است؛ روحانیانی که مجبور شدهاند تعهدات کتبی امضا کنند مبنی بر اینکه چنین مراسمی را برگزار نکنند، و در صورت عدم رعایت، به شش ماه زندان تهدید شدهاند. محمد محقق، رهبر حزب وحدت اسلامی مردم افغانستان، در واکنش هشدار داد که فشار طالبان بر جامعه هزاره و شیعه در حال گسترش به یک کارزار سرکوب مذهبی است که خطر تعمیق شکافهای فرقهای در سراسر کشور را به همراه دارد
اجرای فرقهای که در قانون نهادینه شده است
مقرره اصول محاکمات جزایی طالبان که در جنوری ۲۰۲۶ تصویب شد، بهطور رسمی هر فردی را که باورهایی مغایر با مذهب سنی داشته باشد «مرتد» یا «بدعتگذار» تلقی میکند و به این ترتیب تبعیض علیه اقلیتهای مذهبی را در چارچوب قانونی کشور نهادینه میسازد. طالبان قانون احوال شخصیه شیعیان را لغو کردند، تدریس فقه جعفری را در تحصیلات عالی ممنوع ساختند و روز عاشورا را از فهرست تعطیلات رسمی حذف کردند. در ولایتهای بامیان، غزنی و دایکندی، کتابهای مربوط به فقه جعفری از دانشگاهها و کتابخانهها جمعآوری شد. در نیمروز، شیعیان بهطور کامل از ادارات دولتی کنار گذاشته شدند. در برخی ولایات، ازدواج میان اهل سنت و شیعه نیز بهصورت کامل ممنوع اعلام شد
زندگی مذهبی زیر فشار
مقامات طالبان در بامیان، غزنی، غور، هرات، کابل و نیمروز محدودیتهایی بر برگزاری مراسم مذهبی شیعیان هزاره، بهویژه در ماه محرم، وضع کردند. در بادغیس و غزنی، شیعیان مجبور شدند روزه خود را مطابق اعلام عید طالبان افطار کنند و نماز را بر اساس تقویم آنان ادا نمایند، نه بر مبنای تقویم مذهبی خودشان. طالبان نوروز را یک جشن «غیراسلامی» اعلام کرده و دستور دادند که هیچکس در افغانستان آن را تجلیل نکند، و آن را مراسمی متعلق به زرتشتیان و غیرمسلمانان خواندند. در بامیان، طالبان نهتنها کتابهای مذهبی شیعه را ممنوع کردند، بلکه برگزاری تجمعات مذهبی شیعیان را نیز بهطور کامل منع نمودند
جامعهای در معرض حملات هدفمند
سازمان عفو بینالملل گزارش داده است که مقامات طالبان دستکم ۵۰ مرد اسماعیلی شیعه را در بدخشان مجبور به تغییر مذهب به سنی کردهاند و کسانی که از این کار خودداری کردند، با ضربوشتم و تهدید به مرگ روبهرو شدند. سازمان حقوق بشری «رواداری» گزارش داده که حداقل ۲۰۳ نفر مجبور به تغییر مذهب شدهاند. از زمان تسلط طالبان در سال ۲۰۲۱، دستکم ۷۰۰ غیرنظامی هزاره در ۱۳ حمله هدفمند توسط شاخههای وابسته به داعش کشته یا زخمی شدهاند؛ در حالی که جامعه شیعه همزمان با خشونت از سوی طالبان و داعش-خراسان مواجه است. عید محمد اعتمادی از خانهاش ربوده شد و در ولسوالی انجیل هرات به ضرب گلوله کشته شد. رجب اخلاقی و خادم حسین هدایتی، از اعضای شورای علمای شیعه هرات، نیز توسط افراد مسلح موتورسوار ترور شدند. محمد حسن حمیدی و محمد تقی صادقی، امامان دو مسجد در هرات، در حملهای دیگر کشته شدند. هیچیک از این قتلها به تحقیقات جدی و مؤثر منجر نشد
افسانه «تحملپذیری»
طالبان در سطح بینالمللی خود را بهعنوان حکومتی متعهد به وحدت اسلامی معرفی میکنند. با این حال، مقامات آنان بهطور فعال مانع اشتغال اقلیتهای قومی و مذهبی در نهادهای دولتی شدهاند. در هرات، تمام کارمندان اقلیت از اداره قبلی برکنار شدند. در بدخشان، در شش ولسوالی با اکثریت اسماعیلی، هیچ پیرو اسماعیلی در ساختار حکومت باقی نمانده است. محمد محقق هشدار داده است که ادامه این فشارها بر جوامع مذهبی و قومی، شکافهای اجتماعی را عمیقتر ساخته و خطر افزایش تنشهای فرقهای در افغانستان را بالا میبرد. دولتهایی که در پی عادیسازی روابط دیپلماتیک با کابل هستند، باید بهدقت بسنجند که در حال عادیسازی چه چیزی هستند. رژیمی که روحانیون شیعه را مورد ضربوشتم قرار میدهد، فقه چندصدساله را ممنوع میکند، مردم را به تغییر مذهب مجبور میسازد، متون مذهبی را مصادره میکند و تعطیلات اقلیتها را از تقویم ملی حذف میکند، در واقع پروژهای برای یکدستسازی فرقهای را دنبال میکند. سکوت جهان در برابر این وضعیت، نوعی همدستی است