قندهار — گزارشها میگویند معتصم آغا جان، یکی از مقامهای ارشد سابق طالبان، در تاریخ ۱۳ اپریل توسط یک واحد امنیتی داخلی مرتبط با رهبر طالبان هبتالله آخندزاده در ولایت قندهار بازداشت شده است.
بر اساس منابع، او هنگام سفر از کابل به قندهار بازداشت شده است. رهبری طالبان تاکنون در این مورد سکوت اختیار کرده و از تأیید یا توضیح درباره این اقدام علیه یکی از اعضای بنیانگذار خود خودداری کرده است.
یک مسیر طولانی در ساختارهای قدرت طالبان
بازداشت او با توجه به اهمیت تاریخیاش وزن ویژهای دارد. در دوران حکومت اول طالبان از سال ۱۹۹۶ تا ۲۰۰۱، او به عنوان وزیر مالیه در حکومت ملا محمد عمر خدمت میکرد و ریشههایش به جنگ شوروی در افغانستان برمیگردد. او بعدها در روند احیای طالبان پس از سال ۲۰۰۳ به یک چهره کلیدی تبدیل شد و در مقطعی حتی به عنوان نفر دوم پس از اختر منصور شناخته میشد، پیش از آنکه اختلافات داخلی بر سر کنترل مالی باعث فروپاشی برخی اتحادها شود.
جدایی او در سال ۲۰۱2 از منصور، که گزارشها آن را با یک سوءقصد در کویته مرتبط میدانند، او را مجبور به تبعید کرد. بازگشتش به کابل در سال ۲۰۲۳ با حمایت ملا یعقوب، زمینه بازگشت دوباره او به فضای سیاسی و ورود دوبارهاش به حلقههای قدرت را فراهم ساخت.
بازسازی نفوذ و ایجاد نگرانی در داخل
پس از بازگشت، آغا جان بهسرعت نفوذ خود را در قندهار بازسازی کرد و با جمعآوری منابع، حمایت مسلحانه و پشتیبانی سیاسی، خود را بهعنوان یک گزینه احتمالی در ساختارهای قدرت طالبان مطرح ساخت.
منابع میگویند بازداشت او ممکن است با درخواستهای مربوط به آتشبس پس از عید و تلاش برای برگزاری نشست علمای دینی از افغانستان و پاکستان مرتبط باشد؛ اقداماتی که با هدف کاهش تنشها انجام شده بودند، اما از دید برخی بهعنوان پیامهای سیاسی و چالشی در برابر اقتدار مرکزی تلقی شدهاند.
شکافهای داخلی و حکومتداری مبتنی بر کنترل
شکافهای داخلی به ساختارهای حکومتی نیز گسترش یافته است. در اپریل ۲۰۲۶، چندین مقام وزارت صحت عامه به اتهام فساد بازداشت شدند که این موضوع بازتابدهنده اختلافات میان جناحهای وابسته به هبتالله آخندزاده و شبکه حقانی است.
عملیاتهای بازداشت توسط نهادهایی مانند ریاست ۰۸ و ریاست ۴۰ انجام میشود، در حالی که فشارهای بینالمللی نیز افزایش یافته است. در جولای ۲۰۲۵، دیوان کیفری بینالمللی حکم بازداشت هبتالله آخندزاده و قاضیالقضات عبدالحکیم حقانی را به اتهام جنایت علیه بشریت و آزار و اذیت مبتنی بر جنسیت صادر کرد.
بازداشت آغا جان ادامهای از روند سرکوب تهدیدهای داخلی در ساختار حکمرانی طالبان از طریق سازوکارهای غیرشفاف را نشان میدهد. سکوت پیرامون پرونده او نیز سیستمی را تقویت میکند که در آن تثبیت قدرت، اصل اساسی باقی میماند؛ حتی زمانی که این اقدامات متوجه چهرههایی باشد که خود در شکلگیری آن نقش داشتهاند.