دختری که در یک شهرک کوچک در ایتالیا چشم به جهان گشود، شاید هرگز تصور نمیکرد که روزی رهبری یکی از بزرگترین احزاب سیاسی هند را بر عهده خواهد گرفت. زندگی سونیا گاندی داستانی از عشق، پیوندهای خانوادگی، رنجهای شخصی و ورود غیرمنتظره به دنیای سیاست است؛ داستانی که او را در شمار چهرههای برجستهٔ سیاست جهان قرار داد. مسیر زندگی او نمونهای از این واقعیت است که گاهی شرایط، انسان را به راهی میکشاند که خودش هرگز آن را انتخاب نکرده است.
سونیا گاندی در نهم دسامبر سال ۱۹۴۶ میلادی در شهرک لوسیانا، در منطقهٔ وینتوی ایتالیا، به دنیا آمد و نام اصلی او هنگام تولد سونیا ماینو بود. او از یک خانوادهٔ معمولی ایتالیایی بود. پس از سپریکردن دورهٔ آموزش ابتدایی، به یادگیری زبانها علاقهمند شد و برای فراگیری زبان انگلیسی به شهر کمبریج در بریتانیا رفت. در همین شهر و در دههٔ ۱۹۶۰ میلادی، با راجیو گاندی آشنا شد؛ کسی که در آن زمان سرگرم تحصیل در رشتهٔ انجنیری بود. این آشنایی بهزودی به عشق تبدیل شد و آن دو در سال ۱۹۶۸ میلادی با یکدیگر ازدواج کردند. پس از ازدواج، سونیا به هند رفت و به خانوادهٔ ایندیرا گاندی، نخستوزیر پیشین هند، پیوست.
دوری از سیاست
سونیا پس از ورود به هند، خود را با محیط و فرهنگ جدید سازگار ساخت. همسرش، راجیو گاندی، علاقهای به سیاست نداشت و بهعنوان پیلوت در شرکت هوایی ایندین ایرلاینز کار میکرد. این دو بیشتر وقت خود را صرف زندگی خانوادگی کردند.
در سال ۱۹۷۰ میلادی، پسرشان راهول و در سال ۱۹۷۲ دخترشان پریانکا به دنیا آمدند. اما در سال ۱۹۸۰، مرگ سانجی گاندی، برادر کوچکتر راجیو، در یک سانحهٔ هوایی، زندگی این خانواده را دگرگون کرد. پس از این رویداد، راجیو برای کمک به مادرش، ایندیرا گاندی، وارد دنیای سیاست شد؛ هرچند سونیا با این تصمیم موافق نبود.
در ۳۱ اکتبر سال ۱۹۸۴ میلادی، ایندیرا گاندی، نخستوزیر هند، توسط محافظان شخصی خود ترور شد. پس از این رویداد، راجیو گاندی مقام نخستوزیری را به دست گرفت و سونیا بار دیگر به فضای سیاسی نزدیک شد.
اما بزرگترین ضربهٔ زندگی او در ۲۱ می سال ۱۹۹۱ میلادی وارد شد؛ زمانی که راجیو گاندی در جریان یک گردهمایی انتخاباتی در منطقهٔ سریپرمبودور ایالت تامیل نادو، در پی یک انفجار انتحاری جان باخت.
پس از مرگ همسرش، سونیا از سیاست فاصله گرفت و تمام توجه خود را به تربیت فرزندان و فعالیتهای خیریهٔ بنیاد راجیو گاندی معطوف ساخت. او برای چندین سال پیشنهادهای رهبری حزب کانگرس را نپذیرفت.
ورود به دنیای سیاست
در دههٔ ۱۹۹۰ میلادی، حزب کانگرس ملی هند با اختلافات داخلی و مشکلات سیاسی روبهرو بود و شماری از رهبران این حزب تلاش میکردند سونیا گاندی را به پذیرفتن رهبری تشویق کنند.
سرانجام، او در سال ۱۹۹۷ عضویت حزب کانگرس را به دست آورد و در اپریل ۱۹۹۸ بهعنوان رئیس این حزب انتخاب شد.
در سال ۱۹۹۹، برای نخستین بار در انتخابات مجلس نمایندگان هند (لوک سبها) شرکت کرد و از حوزهٔ انتخاباتی امیتهی در ایالت اوتار پرادش به پیروزی رسید. پس از آن، مدتی نیز بهعنوان رهبر اپوزیسیون در مجلس نمایندگان هند فعالیت کرد.
تولد او در خارج از هند نیز با مخالفتهای سیاسی روبهرو شد. در سال ۱۹۹۹، شماری از رهبران ارشد حزب کانگرس، تابعیت و زادگاه ایتالیایی او را مانعی برای رهبری حزب دانستند. این موضوع اختلافاتی را در داخل حزب به وجود آورد و شماری از رهبران از حزب جدا شده و حزب دیگری تشکیل دادند.
انصراف از مقام نخستوزیری
در انتخابات عمومی سال ۲۰۰۴، ائتلاف به رهبری حزب کانگرس به پیروزی رسید و مقام نخستوزیری به سونیا گاندی پیشنهاد شد؛ اما او از پذیرفتن این مقام خودداری کرد و داکتر منموهن سنگه را بهعنوان نخستوزیر معرفی نمود.
این تصمیم بحثهای تازهای را در فضای سیاسی هند برانگیخت. سونیا بهجای تصدی مقام نخستوزیری، رهبری ائتلاف حاکم موسوم به اتحاد ترقیخواه متحد (یوپیای) را ادامه داد.
در دوران رهبری او، برنامههایی مهمی از جمله طرح تضمین اشتغال روستایی ملی، قانون حق دسترسی به اطلاعات و مأموریت ملی صحت روستایی روی دست گرفته شد که توصیههای شورای مشورتی ملی نیز در شکلگیری آنها نقش داشت.
انتقال رهبری
سونیا گاندی از سال ۱۹۹۸ تا ۲۰۱۷ ریاست حزب کانگرس را بر عهده داشت. او در سال ۲۰۱۹ بار دیگر بهعنوان رئیس موقت حزب انتخاب شد و تا سال ۲۰۲۲ در این سمت باقی ماند. به این ترتیب، او به طولانیترین رئیس حزب کانگرس در تاریخ این حزب تبدیل شد.
در سال ۲۰۱۷، پسرش راهول گاندی ریاست حزب را بر عهده گرفت و دخترش پریانکا نیز بعدها بهگونهٔ فعال وارد عرصهٔ سیاست شد.
سونیا گاندی در سال ۲۰۲۴ تصمیم گرفت در انتخابات مجلس نمایندگان شرکت نکند و به عضویت مجلس علیای هند (راجیا سبها) درآمد. او از سال ۱۹۹۹ تا ۲۰۲۴، پنج دورهٔ پیهم بهعنوان عضو مجلس نمایندگان هند انتخاب شده بود.
در نوامبر ۲۰۲۶، کتابی بر اساس خاطرات او منتشر شد که در آن، بخشهای مختلف زندگی شخصی، رابطهاش با راجیو گاندی، مشکلات خانوادگی و مسیر سیاسی خود را بیان کرده است.
داستان زندگی سونیا گاندی، روایت زنی است که در آغاز میخواست از سیاست دور بماند؛ اما رویدادهای تلخ خانوادگی و شرایط سیاسی، او را به جایگاه رهبری یکی از بزرگترین احزاب سیاسی هند رساند.
این زن که از ایتالیا به هند آمد، چندین دهه از زندگی خود را به سیاست هند اختصاص داد و نامش تا امروز همچنان یکی از فصلهای مهم تاریخ حزب کانگرس به شمار میرود.