مأموران وزارت امر به معروف و نهی از منکر طالبان در افغانستان، بار دیگر با اوجگیری مداخله مذهبی، حسینداد شریفی، عالم شناختهشده شیعه، را بازداشت کردهاند. اتهام واردشده بر او این است که «عقد متعه» یک زوج را جاری کرده بود؛ عملی که در فقه جعفریه پذیرفتهشده است، اما در دیدگاه سختگیرانه طالبان «خلاف مقررات» تلقی میشود.
جامعه اسماعیلی و سیکها
این فشار ایدئولوژیک در افغانستان تنها به جامعه شیعه محدود نمانده است. بر اساس گزارشهای تازه، پیروان مکتب سلفی و جامعه اسماعیلی نیز با فشارهای شدید و تهدیدهای مرگبار روبهرو هستند؛ وضعیتی که بسیاری از آنان را وادار کرده افغانستان را ترک کنند. همچنین جوامع قدیمی سیک و هندو در افغانستان، که قرنها در این کشور زندگی میکردند، اکنون برای حفظ هویت مذهبی خود ناچار به جستجوی پناهگاه در کشورهای دیگر شدهاند. اعضای این جوامع میگویند که در ساختار اجتماعی جدید تحت حاکمیت طالبان، دیگر جایی برای آنان باقی نمانده است.
محدودیت بر آزادی مذهبی
سازمانهای بینالمللی حقوق بشری، بهویژه عفو بینالملل، با واکنش شدید به این رویداد اعلام کردهاند که این اقدام، نشانهای آشکار از نابودی کامل آزادیهای مذهبی در افغانستان است. مداخله طالبان در شعائر و مناسک مذهبی دیگر ادیان و مذاهب، بهخصوص فقه جعفریه، نشان میدهد که در افغانستان تنها برای یک دیدگاه خاص جا باقی مانده و دیگر ادیان و مذاهب عملاً از حق فعالیت آزادانه محروم شدهاند.
عبادتگاههای اقلیتها
در حال حاضر نهتنها شیعیان، بلکه سیکها، هندوها و دیگر اقلیتهای کوچک مذهبی نیز در افغانستان در فضای شدید ترس و ناامنی زندگی میکنند. حملات ماههای اخیر به مساجد، امامبارهها و گوردوارهها این مکانهای عبادی را ناامن ساخته است. برای اقلیتهای مذهبی، برگزاری مراسم دینی اکنون به خطری مرگبار تبدیل شده، زیرا دولت تحت نظارت طالبان در تأمین امنیت آنان کاملاً ناکام بوده است.
فشار ایدئولوژیک و تحمیل عقاید
در وضعیت کنونی افغانستان، فشار ایدئولوژیک به اوج خود رسیده است. مأموران طالبان پیروان مذاهب مختلف را مجبور میکنند عبادات خود را مطابق باورهای آنان انجام دهند. هرگونه تفاوت یا عمل بر اساس مذهب و عقاید شخصی، باعث میشود علما و شهروندان عادی بهعنوان «مخالف» معرفی شده، زندانی شوند یا همانند حسینداد شریفی تحت شکنجه بیرحمانه قرار گیرند.
هشداری برای جامعه جهانی
به باور تحلیلگران سیاسی، اگر جامعه جهانی و سازمان همکاری اسلامی بر حکومت کابل فشار وارد نکنند، نشانی از تنوع مذهبی در افغانستان باقی نخواهد ماند. شکنجه حسینداد شریفی تنها حمله به یک فرد نیست، بلکه سیلی محکمی بر چهره عدالت و آزادی مذهبی به شمار میرود. نهادهای حقوق بشری هشدار دادهاند که ادامه چنین اقداماتی میتواند افغانستان را با خطرات تازهای از جنگ داخلی و موج گسترده مهاجرت روبهرو سازد.
آغاز یک دوره تاریک
رویداد مربوط به حسینداد شریفی بازتاب این واقعیت است که در افغانستان هیچ رهبر مذهبی یا شهروند عادی که حتی اندکی با دیدگاههای سختگیرانه طالبان تفاوت داشته باشد، در امان نیست. این کشور بهسوی دورهای تاریک سوق داده شده است؛ دورهای که در آن حقوق بشر ارزشی ندارد و اقلیتها در سرزمین خود به مردمانی بیگانه و ناامن تبدیل شدهاند.