معاون نخستوزیر و وزیر امور خارجهٔ پاکستان، سناتور محمد اسحاق دار، در سمینار بینالمللی یکروزه دربارهٔ معاهدهٔ آبهای سند که در مرکز همایشهای جناح در اسلامآباد برگزار شد، سخنرانی کلیدی ایراد کرد. در این سمینار، سفیران، نمایندگان سازمان ملل متحد، پژوهشگران بینالمللی و نمایندگان رسانهها حضور داشتند
وزیر امور خارجه در آغاز سخنان خود از اشتراککنندگان استقبال کرد و تأکید نمود که آب تنها یک منبع طبیعی نیست، بلکه اساس کرامت انسانی، توسعهٔ اقتصادی و امنیت غذایی است و باید بهجای ایجاد تنش میان کشورها، وسیلهای برای همکاری و همگرایی باشد
پیشینهٔ معاهدهٔ آبهای سند
وزیر امور خارجه خاطرنشان کرد که معاهدهٔ آبهای سند که در سال ۱۹۶۰ با همکاری بانک جهانی میان پاکستان و هند به امضا رسید، یکی از منسجمترین و موفقترین چارچوبهای همکاری در زمینهٔ مدیریت منابع آبی بهشمار میرود. بر بنیاد این معاهده، سه رودخانهٔ شرقی به هند و سه رودخانهٔ غربی به پاکستان اختصاص یافت
وی افزود که برای اجرای این معاهده، پاکستان ناگزیر شد نظام آبیاری و مدیریت منابع آب خود را بهگونهای اساسی دگرگون سازد و بهای سنگینی بپردازد، زیرا با تغییر مسیر رودخانههای شرقی به سوی هند، این رودخانهها در داخل پاکستان خشک شدند. با وجود جنگها و شدیدترین تنشهای سیاسی طی شش دههٔ گذشته، پاکستان همواره به این معاهدهٔ بینالمللی احترام گذاشته و به تعهدات خود پایبند مانده است
تصمیم غیرقانونی هند
اسحاق دار تصمیم اخیر دولت هند مبنی بر تعلیق یکجانبهٔ معاهدهٔ آبهای سند را بهطور کامل رد کرد و آن را غیرقانونی خواند. وی تصریح کرد که نه در متن این معاهده و نه در حقوق بینالملل، هیچیک از طرفها صلاحیت ندارد که بهصورت یکجانبه آن را تعلیق یا لغو کند
او همچنین اشاره کرد که دادگاه داوری بینالمللی در تصمیم اخیر خود، موضع پاکستان را بهطور کامل تأیید کرده و اعلام نموده است که این معاهده یک نظام حقوقی دائمی ایجاد کرده و هیچگونه تغییر یکجانبه در آن امکانپذیر نیست
تغییرات در جریان آب
وزیر امور خارجه در جریان سخنان خود اعلام کرد که از ماه اپریل سال ۲۰۲۵، پاکستان تغییرات غیرعادی و ناگهانی را در جریان آب رودخانههای چناب و جهلم مشاهده کرده است. به گفتهٔ وی، تلاشهای مداوم هند برای گسترش تأسیسات کنترول آب و زیرساختهای مرتبط، نگرانیهای جدی برای پاکستان ایجاد کرده است
وی افزود که چنین اقداماتی به چارچوب همکاریای آسیب میرساند که طی بیش از شصت سال گذشته در حفظ ثبات و صلح منطقه نقش مهمی داشته است
راهکار آینده
سناتور اسحاق دار از جامعهٔ جهانی خواست تا به این موضوع توجه جدی داشته باشد و هشدار داد که اگر معاهدات بینالمللی بهخاطر منافع سیاسی نادیده گرفته شوند، اعتماد کشورها به نظام حقوقی بینالمللی تضعیف خواهد شد
وی همچنین یادآور شد که پاکستان از اول جنوری ۲۰۲۵ تا ۳۱ دسمبر ۲۰۲۶ بهعنوان عضو منتخب شورای امنیت سازمان ملل متحد فعالیت میکند و همواره از حل مسالمتآمیز و چندجانبهٔ اختلافات حمایت کرده است. او از هند خواست بهجای اقدامات یکجانبه و تنشزا، همهٔ اختلافات را از طریق سازوکارهای پیشبینیشده در معاهده حلوفصل کند