ادعای دیرینهٔ هند دربارهٔ «خودمختاری راهبردی» پس از اعلام علنی توافق تجاری توسط رئیسجمهور آمریکا، دونالد ترامپ، بهشدت زیر سؤال رفته است؛ توافقی که بهنظر میرسد دهلینو را به امتیازدهیهای بزرگ سیاستی واداشته باشد.
ترامپ پس از تماس تلفنی با نخستوزیر نارندرا مودی گفت که هند پذیرفته است خرید نفت روسیه را متوقف کند، موانع تجاری را بهشدت کاهش دهد و خرید انرژی و کالاهای آمریکایی را بهطور گسترده افزایش دهد؛ همهٔ اینها در ازای کاهش تعرفهها.
اعلامیهای که نخست توسط رئیسجمهور آمریکا و نه نهادهای هندی منتشر شد، انتقادها را شدت بخشیده است؛ انتقادهایی مبنی بر اینکه سیاست خارجی هند اکنون بیش از آنکه بر تصمیمگیری مستقل استوار باشد، تحت فشار آمریکا شکل میگیرد.
«امروز گفتوگوی فوقالعادهای با دوست عزیزم رئیسجمهور ترامپ داشتم. خوشحالم که محصولات ساخت هند اکنون با تعرفهٔ کاهشیافتهٔ ۱۸ درصد عرضه خواهند شد. از طرف ۱.۴ میلیارد نفر مردم هند از رئیسجمهور ترامپ بابت این اعلامیهٔ فوقالعاده سپاسگزارم.»
چگونه تعرفههای آمریکا هند را وادار به عقبنشینی کردند
ترامپ اعلام کرد واشنگتن تعرفههای متقابل بر صادرات هند را از ۲۵ درصد به ۱۸ درصد کاهش خواهد داد، در حالیکه هند تعرفهها بر کالاهای آمریکایی را به صفر میرساند و متعهد میشود بیش از ۵۰۰ میلیارد دلار انرژی، فناوری و محصولات کشاورزی از آمریکا خریداری کند.
مهمتر از همه، ترامپ مدعی شد مودی پذیرفته است واردات نفت روسیه را متوقف کند و احتمالاً خریدها را به سمت ایالات متحده و ونزوئلا منتقل نماید.
این نخستین عقبنشینی هند تحت فشار آمریکا نبود. دهلینو پیشتر پس از مواجهه با تحریمهای آمریکا واردات نفت از ایران را کاهش داده بود، با وجود ادعاهای مکرر مبنی بر پیگیری سیاست خارجی مستقل.
اکنون، در برابر تعرفههای تنبیهی و بیثباتی بازار، هند بار دیگر ناتوان از جذب فشار اقتصادی واشنگتن به نظر میرسد. اقتصاد هند زیر بار تعرفههای بالای آمریکا با خروج سرمایه و عملکرد ضعیف بازار دستوپنجه نرم کرده و امسال به بدترین بازار نوظهور بزرگ تبدیل شده است.
فشار تعرفهای فضای مانور اندکی برای دهلینو باقی گذاشته و نشان داده اقتصاد آن تا چه اندازه در برابر اجبار خارجی آسیبپذیر است.
ابعاد سیاسی نیز پرسشبرانگیز شده است. ترامپ توافق را بهعنوان لطف شخصی «از سر دوستی و احترام» به مودی معرفی کرد و این برداشت از رابطهٔ نابرابر را تقویت نمود. واکنش عمومی مودی، که از ترامپ به نمایندگی از ۱.۴ میلیارد هندی تشکر کرد، انتقادها را دربارهٔ معاملهٔ حاکمیت با حسننیت بیشتر کرد.
اپوزیسیون هند این ماجرا را دستاویز قرار داده و با شعارهایی مانند «نارندرا تسلیم» نخستوزیر را به قربانیکردن خودمختاری راهبردی تحت فشار متهم کرده است. منتقدان میگویند کشوری که مدعی رهبری جهانی است نمیتواند اجازه دهد سیاست نفتی، تصمیمات تجاری و موضع دیپلماتیک آن با تهدید تعرفهها تعیین شود.
این رویداد تردیدهای جدی دربارهٔ روایت استقلال راهبردی هند ایجاد کرده است. در مواجهه با فشار اقتصادی پایدار آمریکا، دهلینو بار دیگر عقب نشست و پرسشهای ناخوشایندی دربارهٔ اینکه چه کسی واقعاً اولویتهای سیاست خارجی هند را تعیین میکند، برانگیخت.