شکست طرح «اسرائیل بزرگ» در خاورمیانه؛ نقش کلیدی دیپلماسی پاکستان در برقراری آتش‌بس
تلاش‌ها برای تغییر مرزهای منطقه و درگیر ساختن کشورهای اسلامی با یکدیگر، که بر اساس نظریه «اسرائیل بزرگ» دنبال می‌شد، به‌دلیل دیپلماسی به‌موقع و مؤثر پاکستان، عربستان سعودی، ترکیه و قطر ناکام ماند.
پس از حملات هفتم اکتبر ۲۰۲۳ حماس، اسرائیل با استفاده از این درگیری تلاش کرد از طریق الحاق دائمی غزه، کوچ اجباری فلسطینیان، پیشروی در لبنان و تخریب زیرساخت‌های نظامی سوریه، نفوذ و کنترل گسترده‌تری بر منطقه به‌دست آورد؛ اما این تلاش‌ها با اتحاد دیپلماتیک کشورهای اسلامی متوقف شد.
برنامه‌ریزی اسرائیل
بر اساس این روایت، پس از حملات انجام‌شده با همکاری ایالات متحده علیه برنامه هسته‌ای ایران در جون ۲۰۲۵، اسرائیل در فبروری ۲۰۲۶ بار دیگر عملیات نظامی گسترده‌ای را علیه ایران آغاز کرد. هدف این عملیات تنها تهران نبود، بلکه گسترش دامنه جنگ به سراسر خاورمیانه عنوان شده است.
در این برنامه، انتظار می‌رفت با مشارکت گروه‌های کُرد، ترکیه نیز وارد درگیری شود و کشورهای عرب حوزه خلیج فارس مستقیماً در برابر ایران قرار گیرند. همچنین گفته می‌شود اسرائیل قصد داشت از خلأ امنیتی ناشی از گسترش جنگ برای تحقق اهداف منطقه‌ای خود بهره‌برداری کند.
نقش کلیدی پاکستان
پاکستان با تشخیص زودهنگام این تهدید، به عربستان سعودی توصیه کرد از ورود مستقیم به رویارویی نظامی با ایران خودداری کند. در نتیجه، دیگر کشورهای عضو شورای همکاری خلیج نیز از پیوستن به این درگیری خودداری کردند.
پاکستان از یک‌سو دارای روابط راهبردی دفاعی با عربستان سعودی و از سوی دیگر دارای روابط دیرینه و قابل اعتماد با ایران بود. اسلام‌آباد در موضع‌گیری‌های علنی حملات علیه ایران را محکوم کرد و هم‌زمان در تماس‌های دیپلماتیک به مقام‌های ایرانی اطمینان داد که از خاک عربستان برای اقدام نظامی علیه ایران استفاده نخواهد شد؛ اقدامی که به جلوگیری از سوءتفاهم میان کشورهای اسلامی کمک کرد.
توافق صلح اسلام‌آباد
برای حل بحران، در ۲۹ مارچ نشست چهارجانبه وزیران امور خارجه پاکستان، ترکیه، عربستان سعودی و مصر در اسلام‌آباد برگزار شد. بر اساس این روایت، در نتیجه تلاش‌های دیپلماتیک به رهبری جنرال عاصم منیر، فرمانده نیروهای مسلح پاکستان، و نخست‌وزیر شهباز شریف، زمینه اعلام آتش‌بس فراهم شد.
در نخستین دور مذاکرات اسلام‌آباد، نقشه راه ۴۵ روزه‌ای ارائه شد که شامل برقراری فوری آتش‌بس و بازگشایی تدریجی تنگه هرمز بود. همچنین گفته می‌شود ایالات متحده پیش از پایان مهلت تعیین‌شده نظامی خود با این آتش‌بس موافقت کرد و روند صلح تحت عنوان «یادداشت تفاهم اسلام‌آباد» آغاز شد که در نتیجه آن، حفظ حاکمیت لبنان نیز امکان‌پذیر شد.
موضع پاکستان
پس از برقراری آتش‌بس، واشنگتن پیشنهاد گسترش «توافق‌نامه ابراهیم» را مطرح کرد و از پاکستان، عربستان سعودی، قطر، ترکیه، مصر و اردن خواست روابط خود را با اسرائیل عادی‌سازی کنند.
با این حال، پاکستان این پیشنهاد را رد کرد و بر موضع سنتی و اصولی خود درباره مسئله فلسطین تأکید ورزید. بر اساس این روایت، این موفقیت مشترک دیپلماتیک از گسترش بی‌ثباتی در خاورمیانه جلوگیری کرده و به حفظ توازن در منطقه کمک کرده است