اسلامآباد – ۲۷ مارس
در کنفرانسهایی که اخیراً در شهرهای ژنو و هلسینکی اروپا با محوریت موضوع بلوچستان برگزار شد، شماری از سخنرانان با ارایه روایتی انتقادی و جهتدار، پاکستان را هدف اتهامات گستردهای در زمینه تاریخ، حقوق بشر و ساختار سیاسی قرار دادند. این روایتها تصویری ناقص و تحریفشده از واقعیتهای زمینی بلوچستان به مخاطبان بینالمللی ارایه میداد. با این حال، بررسی دقیق محتوای این سخنرانیها نشان میدهد که بسیاری از این ادعاها یکجانبه بوده و با نادیده گرفتن حقایق اساسی، در راستای تقویت یک دستور کار خاص مطرح شدهاند
کارشناسان تاکید میکنند که الحاق ایالت قلات به پاکستان نه از طریق اجبار یا خشونت، بلکه در چارچوب یک روند قانونی و قانون اساسی صورت گرفته است؛ روندی که در آن رهبری محلی، جرگه شاهی و نهادهای نمایندگی نقش موثر داشتند. از این منظر، توصیف این الحاق بهعنوان «اشغال» تحریف آشکار تاریخ به شمار میرود. بهعلاوه، وجود نمایندگی سیاسی، خودمختاری ایالتی و اجرای پروژههای توسعهای گسترده در بلوچستان، ادعای محرومیت کامل را رد میکند
در بخشی دیگر از این کنفرانسها، موضوع ناپدیدشدنهای اجباری و قتلهای فراقانونی مطرح شد. تحلیلگران معتقدند که ارایه این ادعاها بدون اشاره به سازوکارهای داخلی پاکستان، از جمله کمیسیونهای تحقیقاتی فعال، تصویری نامتوازن ایجاد میکند. به گفته آنان، تمرکز صرف بر اتهامات و چشمپوشی از چالشهای امنیتی، تروریسم و فعالیت گروههای افراطی، واقعیتهای پیچیده منطقه را سادهسازی و تحریف میکند
همچنین برخی سخنرانان با طرح مسعله «حق تعیین سرنوشت»، بلوچستان را منطقهای فاقد نمایندگی موثر معرفی کردند. این در حالی است که کارشناسان یادآور میشوند بلوچستان یک ایالت قانون اساسی پاکستان است که از سازوکارهای دموکراتیک، نمایندگان منتخب و اختیارات ایالتی برخوردار است. آنان تاکید میکنند که بزرگنمایی برخی مسایل و سکوت در قبال نقض مستند حقوق بشر در مناطق دیگر، نشاندهنده رویکردی دوگانه در روایتسازی بینالمللی است
به باور ناظران، نکته قابل توجه در این نشستها، غیبت تقریباً کامل بحث تروریسم بود؛ در حالی که اقدامات گروههای افراطی مسلح، از جمله حمله به غیرنظامیان، کارگران و پروژههای توسعهای، یکی از عوامل اصلی بیثباتی در بلوچستان محسوب میشود. این سکوت، تردیدهایی جدی درباره بیطرفی روایت ارایهشده ایجاد میکند
موضع رسمی پاکستان بر این اساس استوار است که بلوچستان بخشی جداییناپذیر از کشور، دارای جایگاه قانون اساسی و در مسیر توسعه سیاسی و اقتصادی قرار دارد. اجرای پروژههای کلان، بهبود زیرساختها و تلاش برای ثبات امنیتی، نشاندهنده تعهد دولت به پیشرفت این ایالت است. کارشناسان تاکید میکنند که نادیده گرفتن این واقعیتها و تمرکز بر یک روایت خاص، بیش از آنکه بازتاب حقیقت باشد، بخشی از یک کارزار هدفمند اطلاعاتی است
در نهایت، تحلیلگران بر این باورند که موضوع بلوچستان وارد عرصه «نبرد روایتها» شده است؛ جایی که در کنار واقعیتهای میدانی، جنگی رسانهای و سیاسی برای تاثیرگذاری بر افکار عمومی جهانی جریان دارد. از این رو، ضرورت دارد پاکستان در کنار دیپلماسی سنتی، در حوزه اطلاعرسانی و تبیین واقعیتها نیز حضوری فعال و موثر داشته باشد