تحول مهم و کمسابقهای در روایت سیاسی افغانستان درباره خط دیورند پدیدار شده است؛ بهگونهای که معاون پیشین وزیر افغانستان و شماری از چهرههای ارشد سیاسی، ظاهراً بر ضرورت پذیرش پاکستان در چارچوب مرزهای جغرافیایی کنونیاش و حرکت بهسوی پایان دادن به منازعات تاریخی مرزی تأکید کردهاند.
عبدالمنان شیوی شرق، معاون پیشین وزارت اطلاعات و فرهنگ افغانستان، و مجیبالرحمان رحیمی، سخنگوی سابق رئیس اجرایی عبدالله عبدالله، بهصراحت گفتهاند که بهرسمیت شناختن خط دیورند بهعنوان یک مرز بینالمللی، به سود ثبات منطقهای است.
حمایت از محمد محقق عبدالمنان شیوی شرق، معاون پیشین وزیر افغانستان، در یک نشست صوتی اخیر در «اسپیس» از موضع محمد محقق، رهبر حزب وحدت اسلامی افغانستان، درباره موضوع حساس خط دیورند حمایت قاطع کرد. او بهصراحت گفت: «مرز دیورند پذیرفته شده و درباره آن اجماع وجود دارد.» وی همچنین افزود که محمد محقق پیشتر گفته بود خط دیورند یک مرز بینالمللی بهرسمیتشناختهشده است و افغانستان باید آن را بپذیرد تا تنش میان دو کشور کاهش یابد. سخنان او در حالی مطرح میشود که مسئله خط دیورند همواره در داخل افغانستان موضوعی مورد مناقشه و احساسی بوده است.
انتقاد از مطالبه پشتونستان مجیبالرحمان رحیمی، سخنگوی پیشین عبدالله عبدالله، در پیامی مفصل در شبکه اجتماعی X، بهشدت از درخواستهایی که خواهان الحاق بخشهایی از پاکستان به افغانستان هستند، انتقاد کرد. او گفت که پذیرش پاکستان در مرزهای فعلیاش تنها رویکرد واقعبینانه و عملی است. به گفته او، ایده «پشتونستان» دیگر یک مطالبه ملی نیست، بلکه دیدگاهی محدود است که از سوی گروه کوچکی تبلیغ و بر دیگران تحمیل میشود.
واقعیتهای جمعیتی رحیمی همچنین نوشت که مطالبات مربوط به پشتونستان یا تغییر مرزها عمدتاً از سوی برخی حلقههای پشتون در افغانستان مطرح میشود، در حالیکه اقوام بزرگ مانند تاجیکها، هزارهها و ازبکها دیگر بخشی از چنین مطالباتی نیستند. او تأکید کرد که واقعیتهای سیاسی و جمعیتی افغانستان و پاکستان دیگر با این ادعاهای تاریخی همخوانی ندارد؛ بنابراین باید گفتوگو و همکاری متقابل بر تفرقه و جنگهای نیابتی ترجیح داده شود.
پیشینه تاریخی و شرایط کنونی مطالبه الحاق بخشهایی از خاک پاکستان به افغانستان سالها یکی از موانع اصلی روابط دوجانبه میان دو کشور بوده است. با این حال، در سالهای اخیر، سیاستمداران افغان بیش از پیش پذیرفتهاند که هیچ کشوری نباید با همسایگان خود منازعات ارضی دائمی داشته باشد. تحلیلگران معتقدند مواضعی که از سوی عبدالمنان شیوی شرق، مجیبالرحمان رحیمی و محمد محقق بیان شده، میتواند نشانه آغاز مرحلهای تازه در سیاست افغانستان باشد؛ مرحلهای که در آن عملگرایی و واقعبینی بر شعارهای احساسی و ملیگرایانه اولویت پیدا میکند