ماما قدیر، فعال برجسته مدنی و یکی از شناختهشدهترین چهرههای جنبش دادخواهی در بلوچستان، چشم از جهان فرو بست. خبر درگذشت او واکنشهای گستردهای را در میان فعالان حقوق بشر، جامعه مدنی و کاربران شبکههای اجتماعی برانگیخته و بسیاری از او بهعنوان نماد پایداری، صبر و مبارزه مسالمتآمیز یاد کردهاند.
ماما قدیر در سالهای گذشته بهعنوان صدای خانوادههای افرادی که بهگونه اجباری ناپدید شده بودند، شناخته میشد. او با حضور مستمر در تجمعات اعتراضی، راهپیماییهای طولانی و نشستهای مدنی، تلاش کرد تا توجه افکار عمومی را به مسئله ناپدیدشدگان اجباری و نقض حقوق بشر در بلوچستان جلب کند. فعالیتهای او، علیرغم فشارها و دشواریهای فراوان، بهصورت مسالمتآمیز و بر پایه دادخواهی مدنی ادامه یافت.
این فعال مدنی، بهویژه با راهپیماییهای طولانی از بلوچستان به شهرهای بزرگ، نام خود را در حافظه جمعی ثبت کرد. او بارها تأکید میکرد که هدفش نه تقابل، بلکه شنیدهشدن صدای قربانیان و خانوادههایی است که سالها در انتظار عدالت بهسر میبرند. پایداری او در پیگیری مطالبات، باعث شد که ماما قدیر به نمادی از مقاومت مدنی بدون خشونت تبدیل شود.
درگذشت ماما قدیر، برای بسیاری از خانوادههای ناپدیدشدگان اجباری، ضایعهای عمیق بهشمار میرود. آنان او را نهتنها یک فعال، بلکه تکیهگاهی اخلاقی و انسانی میدانستند که درد و رنجشان را نمایندگی میکرد. پیامهای تسلیت منتشرشده در فضای عمومی، نشاندهنده جایگاه ویژه او در میان اقشار مختلف جامعه است.
فعالان حقوق بشر باور دارند که نقش ماما قدیر در برجستهسازی مسئله ناپدیدشدگان، تأثیر ماندگاری بر گفتمان حقوق بشری گذاشته است. او توانست موضوعی را که سالها در حاشیه قرار داشت، به یک مطالبه عمومی تبدیل کند و توجه رسانهها و نهادهای مدنی را به آن معطوف سازد. این تلاشها، هرچند با موانع متعدد روبهرو بود، اما به آگاهیبخشی گسترده انجامید.
در سالهای پایانی عمر، ماما قدیر با مشکلات جسمی دستوپنجه نرم میکرد، اما این امر مانع از ادامه موضعگیریها و حمایتهای معنوی او از جنبش دادخواهی نشد. او همواره بر ادامه مسیر مسالمتآمیز و پایبندی به اصول انسانی تأکید داشت.
با درگذشت ماما قدیر، فصل مهمی از تاریخ کنشگری مدنی در بلوچستان بسته شد، اما میراث فکری و اخلاقی او همچنان زنده است. بسیاری معتقدند که راه و پیام او، الهامبخش نسلهای بعدی فعالان مدنی خواهد بود و مطالبه عدالت و پاسخگویی، با نام او پیوند خورده باقی میماند.