در خیبر پختونخوا، وضعیت امکانات اساسی بار دیگر پرسشهای جدی را درباره اولویتهای حکومت مطرح کرده است. در صدر این مشکلات، پل مهمی در چترال که دو ولسوالی را به یکدیگر وصل میکند، در وضعیت فرسوده قرار دارد. در بسیاری از مناطق نیز جادهها و راههای ارتباطی بر اثر بارندگی و سیلاب آسیب دیدهاند. همچنین موارد تصرف زمینهای مکاتب دولتی گزارش شده و در بخش صحت نیز بیماران با کمبود امکانات اساسی و تختهای شفاخانه روبهرو هستند. در چنین شرایطی، پرسش این است که مردم این ولایت چه زمانی به امکانات اساسی دسترسی خواهند یافت؟
پل معلق و فرسودهای که سونوغر و پروَاک در چترال را به هم وصل میکند، برای باشندگان محل به یک مسیر مهم اما خطرناک تبدیل شده است. این پل در سیلاب سال ۲۰۰۷ آسیب دیده بود، اما مردم محل هنوز هم مجبور به استفاده از آن هستند. شهروندان از طریق این پل به مکتب لیسه، شفاخانه و سایر امکانات اساسی دسترسی پیدا میکنند و دسترسی باشندگان سونوغر به جاده شندور نیز به همین مسیر وابسته است. در مناطق دورافتاده، یک پل تنها وسیله رفتوآمد نیست، بلکه راهی اساسی برای دسترسی به آموزش، صحت، تجارت و اشتغال به شمار میرود.
علاوه بر چترال، وضعیت جادهها و پلها در دیگر ولسوالیهای کوهستانی خیبر پختونخوا نیز نگرانکننده است. هنگام بارندگی، سیلاب و رانش زمین، راههای ارتباطی آسیب میبینند و در برخی مناطق ارتباط زمینی بهطور کامل قطع میشود. در کوهستان، تورغر، دیر، سوات و دیگر ولسوالیها، بازسازی زیربناها پس از حوادث طبیعی همچنان یک چالش دوامدار است. آسیبدیدن یک جاده یا پل تنها رفتوآمد را مختل نمیکند، بلکه زندگی بیماران، دانشآموزان، تاجران و افرادی را که به کار و درآمد وابستهاند نیز تحت تأثیر قرار میدهد.
در بخش آموزش نیز وضعیت متفاوت نیست. در نشست کمیته فرعی آموزش ابتدایی و ثانوی مجلس خیبر پختونخوا، موضوعاتی از جمله تصرف غیرقانونی زمینها و املاک مکاتب دولتی بررسی شده است. حفاظت از مکاتب، درستبودن اسناد و زمینهای تصرفشده نشان میدهد که املاک اساسی مراکز آموزشی نیز به حفاظت مؤثر نیاز دارند.
در شماری از مکاتب دولتی این ولایت، مشکلاتی مانند فرسودگی ساختمانها، کمبود فرنیچر، آب آشامیدنی پاک، تشناب و کمبود آموزگاران نیز وجود دارد. حکومت طرحهایی برای ثبتنامهای جدید، آموزش دیجیتال، مکاتب نمونه، سیستمهای سولری و استخدام آموزگاران ارائه کرده است؛ اما تأمین نیازهای اساسی مکاتب موجود نیز به همان اندازه ضروری است.
در بخش صحت، وضعیت حساستر است. طرحهای بازسازی شفاخانهها، تهیه تجهیزات طبی و استخدام داکتران و نرسها در جای خود مهم است؛ اما اگر یک پدر فقیر برای کودک بیمار خود به دلیل نبود تخت در شفاخانه مجبور شود از بیرون تخت فراهم کند، این تنها مشکل یک خانواده نیست، بلکه پرسشی جدی برای کل نظام صحی است. تخت شفاخانه، داکتر، دوا و درمان بهموقع، امکانات اضافی نیستند؛ بلکه نیازهای اساسی و حق هر بیمار محسوب میشوند.
از یکسو مردم خیبر پختونخوا با کمبود امکانات اساسی، جادهها و پلهای فرسوده، مشکلات مکاتب و شفاخانهها روبهرو هستند و از سوی دیگر، بخش بزرگی از فعالیتهای سیاسی حکومت ایالتی ظاهراً حول عمران خان و مسائل سیاسی مرتبط با او میچرخد. کارشناسان میگویند بخش بزرگی از منابع، دستگاه حکومتی و انرژی سیاسی ولایت، بهجای حل مشکلات مردم، صرف فعالیتهای سیاسی عمران خان و کارزارهای سیاسی مرتبط با او میشود؛ موضوعی که به باور آنان باعث شده است مشکلات اصلی در زمینه تأمین امکانات اساسی و خدمترسانی به مردم در حاشیه قرار گیرد.
این وضعیت زمانی دردناکتر به نظر میرسد که از یکسو ادعاها و اعلامیههای گسترده درباره پروژههای بزرگ توسعهای و اصلاحات مطرح میشود و از سوی دیگر، یک شهروند عادی برای دریافت یک تخت در شفاخانه، یک کودک برای برخورداری از امکانات اساسی در مکتب و یک مسافر برای عبور از یک پل امن با مشکلات روبهرو است.
در مناطق قبایلی ادغامشده نیز تأمین آموزش، صحت، جادهها، سیستم ارتباطی و خدمات اساسی دولتی همچنان از چالشهای بزرگ به شمار میرود. در مناطق دورافتاده، کمبود آموزگاران و داکتران، امکانات محدود مراکز صحی و مشکلات زیربنایی، زندگی مردم را دشوار کرده است. آب آشامیدنی پاک، سیستم فاضلاب، برق، اشتغال و پیامدهای تغییرات اقلیمی نیز از دیگر مشکلات مهم این ولایت هستند.
حکومت برای بخشهای مختلف بودجه و طرحهای توسعهای ارائه میکند، اما پرسش اصلی درباره نتایج عملی این طرحهاست. مردم میخواهند ببینند منابع اختصاصیافته تا چه اندازه به روستاها، مکاتب، شفاخانهها و جادههای آنان میرسد.
در همین حال، فعالیتهای سیاسی محمد سهیل آفریدی، وزیر اعلیٰ خیبر پختونخوا، نیز ادامه دارد و تماسهای سیاسی و کارزار عمومی در ارتباط با راهپیمایی بزرگ اسلامآباد در ۲۷ سپتامبر نیز در جریان است. با این حال، در شرایط کنونی این ولایت، حل مشکلات مردم نیز همچنان نیازمند توجه جدی است.
موفقیت واقعی حکومت در خیبر پختونخوا، بیشتر از اعلامیههای بزرگ زمانی آشکار خواهد شد که شهروند عادی برای دسترسی به امکانات اساسی مجبور نباشد سرگردان شود. یک مکتب امن و فعال برای یک کودک، یک تخت شفاخانه برای یک بیمار، درمان بهموقع کودک بیمار برای یک پدر و یک پل امن برای یک مسافر، همان چیزهای اساسیاند که مردم بر اساس آن عملکرد حکومت را ارزیابی میکنند. فعالیتهای سیاسی در جای خود، اما قویترین نشانه خدمت به مردم، تغییری عملی است که شهروند عادی آن را در زندگی روزمره خود احساس کند