میگویند خم شدن، نشانهٔ زندگی است و خشکی و تکبر، نشانهٔ مردگی.
تاریخ گواه است که هر حاکمی که راه ظلم و بیداد را در پیش گرفت، سرانجام خوشی نداشت. امروز برخی ناظران معتقدند که نشانههایی از افزایش فشارهای سیاسی بر یکی از سیاستمداران هند دیده میشود؛ سیاستمداری که نامش نارندرا مودی است.
در ماههای اخیر، فعالیتهای اعتراضی با موضوعات گوناگون علیه دولت مودی در نقاط مختلف هند افزایش یافته است. هرچند این اعتراضها هنوز به یک جنبش سراسری و متحد تبدیل نشدهاند، اما دانشجویان، احزاب مخالف، نهادهای جامعه مدنی، جریانهای سیاسی منطقهای و برخی سازمانهای اجتماعی در موضوعات مختلف صدای اعتراض خود را بلند کردهاند.
به باور تحلیلگران سیاسی، مهمترین عوامل این موج اعتراضها شامل بینظمی در آزمونهای استخدامی و آموزشی، گرانی، بیکاری، اختلاف بر سر سیاستهای دولت مرکزی و برخی مسائل قانون اساسی و اداری است. این موضوعات فشار سیاسی بر دولت مودی را افزایش دادهاند.
اعتراضهای دانشجویی؛ انتقاد از نظام آزمونها
در سال ۲۰۲۶، پس از گزارشهایی درباره بینظمیها و افشای پرسشنامههای برخی آزمونهای دولتی و استخدامی، دانشجویان در شهرهای مختلف هند دست به اعتراض زدند. در دهلی نو و چندین شهر دیگر، جوانان خواستار برگزاری آزمونهای شفاف، برخورد با مسئولان تخلفات و اصلاح نظام امتحانات شدند.
خبرگزاری آسوشیتدپرس گزارش داده است که مطالبات مربوط به اصلاحات آموزشی و شفافیت امتحانات، نگرانی گسترده جوانان را آشکار کرده است. اعتصاب غذای سونم وانگچوک نیز در همین چارچوب توجه بسیاری را به خود جلب کرد.
فشار اپوزیسیون در پارلمان
حزب کنگره، حزب DMK، حزب سماجوادی و دیگر احزاب مخالف اعلام کردهاند که دولت را در پارلمان درباره گرانی، بیکاری، تخلفات امتحانی و موضوعاتی مانند تعیین حوزههای انتخاباتی مورد پرسش قرار خواهند داد.
روزنامه تایمز آو ایندیا گزارش داده است که رهبری حزب کنگره بر ضرورت هماهنگی میان احزاب مخالف برای پیگیری این موضوعات تأکید کرده و تصمیم گرفته است دولت را در این زمینه پاسخگو سازد.
مقاومت در سطح ایالتها
در جامو و کشمیر، درخواست برای بازگرداندن جایگاه ایالتی بار دیگر به یکی از محورهای بحثهای سیاسی تبدیل شده است. شماری از احزاب منطقهای برنامههای اعتراضی در دهلی نو اعلام کردهاند و در جنوب هند نیز اعتراضهایی علیه برخی سیاستهای دولت مرکزی بهصورت دورهای برگزار شده است.
به گفته تحلیلگران، این اعتراضها نشان میدهد که موضوع تقسیم اختیارات میان دولت مرکزی و ایالتها و نیز مسئله نمایندگی سیاسی همچنان از موضوعات حساس در هند به شمار میرود.
فشارهای اقتصادی و نگرانیهای عمومی
اگرچه اقتصاد هند در مجموع روند رشد خود را حفظ کرده است، اما نگرانیها درباره فرصتهای شغلی برای جوانان، گرانی و نابرابری اقتصادی همچنان وجود دارد. بانک جهانی نیز هند را یکی از سریعترین اقتصادهای بزرگ در حال رشد جهان میداند، اما تأکید میکند که کیفیت اشتغال و عدالت اجتماعی همچنان از چالشهای مهم این کشور است.
آیا این واقعاً یک جنبش ضد مودی است؟
اینکه گفته شود تمام مردم هند در قالب یک جنبش واحد ضد مودی به خیابانها آمدهاند، با واقعیت موجود مطابقت ندارد. اعتراضهای کنونی ماهیتهای متفاوت دارند و هر کدام به موضوعات و مناطق مختلف مربوط میشوند. با این حال، شواهد نشان میدهد که نارضایتی در میان بخشی از جوانان، احزاب مخالف و برخی گروههای اجتماعی نسبت به سیاستهای دولت افزایش یافته است.
تحلیلگران سیاسی معتقدند اگر احزاب مخالف بتوانند این اعتراضهای پراکنده را در قالب یک روایت سیاسی مشترک سازماندهی کنند، ممکن است در ماههای آینده فشار بر دولت بیشتر شود. در عین حال، حزب بهاراتیا جاناتا (BJP) همچنان یکی از قدرتمندترین نیروهای سیاسی در سطح ملی هند به شمار میرود و از سازماندهی گستردهای برخوردار است.
اعتراضهای اخیر در هند نشان میدهد که بحثهای عمومی درباره نظام آزمونها، اشتغال، گرانی، سیاستهای دولت مرکزی و مسائل قانون اساسی شدت گرفته است. هرچند هنوز زود است که این اعتراضها را یک جنبش ملی واحد بنامیم، اما میتوان گفت که دولت مودی با فشارهای سیاسی و اجتماعی فزایندهای در چندین حوزه روبهرو است. نشستهای آینده پارلمان و تحولات سیاسی در ایالتها نقش مهمی در تعیین مسیر و شدت این فشارها خواهند داشت.