گزارش تازهٔ برداشت از فساد برای سال ۲۰۲۵ نشان میدهد که پاکستان توانسته است جایگاه خود را حفظ کند و حتی یک امتیاز بهبود داشته باشد. رتبهٔ کشور از ۱۳۵ در سال ۲۰۲۴ به ۱۳۶ در میان ۱۸۲ کشور رسیده و امتیاز از ۲۷ به ۲۸ افزایش یافته است. این تغییر کوچک اما مهم، بحثهای جدی را در جامعه و میان نخبگان برانگیخته است.
پرسشهای اساسی
آیا این بهبود واقعاً نتیجهٔ اصلاحات نهادی است یا صرفاً برداشت کارشناسان خارجی؟ چرا با وجود نظرسنجیهای داخلی که نشان میدهند اکثریت مردم هرگز با فساد مستقیم روبهرو نشدهاند، تصویر جهانی همچنان منفی باقی مانده است؟ آیا نهادهای دولتی توانستهاند اعتماد عمومی را جلب کنند یا هنوز فاصلهٔ بزرگی میان برداشت مردم و واقعیتهای اداری وجود دارد؟
یافتههای داخلی
سازمان شفافیت پاکستان در نظرسنجی از ۴۰۰۰ نفر دریافت که دو سوم مردم هرگز با فساد مستقیم در نهادهای دولتی مواجه نشدهاند. برداشت مثبت از پولیس نیز شش درصد بهبود یافته است. اتاق بازرگانی و صنایع پاکستان در نظرسنجی با ۶۰۰۰ پاسخدهنده گزارش داد که ۶۷ درصد مردم هیچگاه فساد اداری را تجربه نکردهاند و ۹۵ درصد شاهد ثروتاندوزی غیرقانونی نبودهاند. این یافتهها نشان میدهد که تجربهٔ واقعی مردم با برداشت جهانی تفاوت دارد.
ماهیت شاخص
شاخص برداشت از فساد بیشتر بر ادراک و ذهنیت کارشناسان خارجی استوار است تا تجربهٔ واقعی مردم. تنها دو نظرسنجی کوچک برای این شاخص انجام میشود که نمونههای محدود دارند. پرسشهای کلی مانند «آیا در پاکستان فساد وجود دارد؟» معمولاً پاسخ مثبت میگیرند، در حالیکه پرسشهای دقیقتر مانند «آیا شما شخصاً مجبور به پرداخت رشوه شدهاید؟» تصویر متفاوتی ارائه میدهند.
واکنشها در جامعه
در رسانههای اجتماعی نیز بحثهای گستردهای شکل گرفته است. برخی کاربران نوشتهاند:
«اگر دو سوم مردم هرگز رشوه ندادهاند، چرا ما هنوز در رتبهٔ ۱۳۶ هستیم؟» «این شاخص بیشتر بر ذهنیت خارجیها استوار است، نه بر تجربهٔ واقعی مردم.» «اعتمادسازی میان مردم و نهادها کلید اصلی پیشرفت است.»
این واکنشها نشان میدهد که مردم به شکاف میان برداشت جهانی و تجربهٔ داخلی آگاهاند و آن را جدی میگیرند.
پیامدها و راهکارها
با وجود پیشرفتهای کوچک، برداشت منفی از نهادهای عمومی همچنان نشاندهندهٔ کمبود اعتماد است. کارشناسان میگویند که برای بهبود این وضعیت، نهادها باید با مردم ارتباط نزدیکتر برقرار کنند، اعتمادسازی کنند و نقش و خدمات خود را شفافتر سازند. در شرایطی که رسانههای اجتماعی فاصلهٔ میان توقعات و واقعیتها را بیشتر کردهاند، حفظ موقعیت و حتی پیشرفت اندک پاکستان در این شاخص اهمیت دارد.
نتیجهگیری
پاکستان در سالهای اخیر پیشرفت اندکی داشته است، اما برداشت جهانی همچنان منفی باقی مانده است. این وضعیت نشان میدهد که علاوه بر اصلاحات نهادی، نیاز فوری به ارتباط مؤثر میان دولت و مردم وجود دارد. اعتمادسازی، شفافیت و اطلاعرسانی دقیق میتواند تصویر کشور را در سطح جهانی تغییر دهد. پرسش اصلی این است: آیا نهادهای دولتی آمادهاند تا این شکاف میان برداشت و واقعیت را پر کنند؟