قتل انکر ربیعه احسن و پرسشهایی که در پشت دیوارهای خانه پنهان ماندهاند
در خانهای واقع در منطقهٔ گلشنآباد راولپندی، حوالی ظهر روز ۸ نوامبر، صدای یک گلوله بلند شد؛ صدایی که پژواک آن زندگی یک خانواده را از هم پاشید. ربیعه احسن، مجری شبکهٔ خصوصی تلویزیونی ۹۲ نیوز، در اتاق خواب خانهٔ خود غرق در خون پیدا شد. چهرهای که پیش از این با اعتمادبهنفس و وقار در برابر دوربین ظاهر میشد و اخبار را به مخاطبان ارائه میکرد، اکنون خود به خبری تبدیل شده است که هر بیننده و شنوندهای را تکان میدهد. زندگیای سرشار از شادی، دو دختر معصوم و خانوادهای کامل، همهچیز در چند لحظه از هم پاشید.
بر اساس متن شکایتنامهٔ رسمی (FIR)، این رویداد حدود ساعت دوونیم بعد از ظهر اتفاق افتاده است. مادر و خواهر ربیعه در حویلی خانه حضور داشتند، در حالی که ربیعه و شوهرش در اتاق خواب بودند. ناگهان صدای شلیک گلوله از اتاق به گوش رسید. هنگامی که مادر و دختر با شتاب وارد اتاق شدند، ربیعه را دیدند که غرق در خون روی زمین افتاده بود و شوهرش یک تپانچه در دست داشت.
به درخواست خرم احمد، برادر مقتوله، علیه احسن طاهر، شوهر وی، بر اساس مادهٔ ۳۰۲ قانون جزا و مادهٔ مربوطهٔ تعدیلشدهٔ قانون اسلحهٔ پنجاب، پرونده ثبت شده است. به گفتهٔ پولیس، هیچ جواز یا مجوز قانونی برای تپانچه نیز ارائه نشده است.
اظهارات اولیهٔ شوهر این است که گلوله بهگونهٔ تصادفی شلیک شده است. اما بر اساس برخی گزارشها، گلوله از فاصلهٔ تقریباً چهار فوت شلیک شده و به ناحیهٔ گردن اصابت کرده است. در متن شکایتنامه نیز از جراحت در قسمت زیر گلو و پشت بدن یاد شده است. در چنین شرایطی این پرسش مطرح میشود که آیا ممکن است یک شلیک تصادفی از چنین فاصلهای مستقیماً به گردن اصابت کند؟
پاسخ قطعی به این پرسش تنها از طریق گزارش طب عدلی، معاینات پس از مرگ و تحقیقات پولیس مشخص خواهد شد. از همین رو، باید از نتیجهگیری شتابزده خودداری کنیم؛ زیرا اثبات جرم و صدور حکم نهایی در صلاحیت محکمه است.
در برخی گزارشها همچنین آمده است که در همان روز، میان زن و شوهر بر سر هزینههای آرایشگاه مشاجرهای لفظی صورت گرفته که به درازا کشیده است؛ در حالی که در یک گزارش دیگر، به نقل از منابع پولیس گفته شده که میان این دو هیچ اختلافی وجود نداشته است.
نکتهٔ دیگری که قابل توجه است، این است که حدود یک ساعت پس از شلیک، موضوع از طریق شمارهٔ اضطراری ۱۵ به پولیس اطلاع داده شده است. اگر این موضوع درست باشد، تأخیر در اطلاعرسانی نیز یکی از نکات مهم تحقیقات خواهد بود. در خانهای که زن زخمی روی زمین افتاده است، یک ساعت سکوت میتواند پرسشهای بسیاری را برانگیزد. البته تمام این موارد در حال حاضر در حد گزارشها و ادعاها هستند و تأیید نهایی آنها به تحقیقات بستگی دارد.
در جامعهٔ ما، شوهر گاهی بهعنوان تکیهگاه، محافظ و سایهبان خانواده معرفی میشود. در حالی که نقش واقعی شوهر باید نقش یک همکار، همراه و همسفر زندگی باشد؛ کسی که در دشواریها سپر بلا شود و در لحظات ضعف، پشتیبان همسرش باشد. اما هنگامی که همین محافظ با تپانچهای در دست ایستاده و همسرش در برابر او غرق در خون بر زمین افتاده باشد، این وضعیت پرسش عمیقی دربارهٔ حرمت و تقدس رابطهٔ زناشویی ایجاد میکند.
تفاوت میان یک مددگار و یک مکار، گاهی در همان چهار دیواری خانه آشکار میشود؛ جایی که نه دوربینی وجود دارد و نه شاهدی.
در این میان، نکتهٔ دیگری نیز قابل توجه است. بر اساس گزارشها، شوهر ربیعه بهعنوان «گهر داماد» در خانهٔ خانوادهٔ همسرش زندگی میکرد؛ یعنی در منزل خانوادهٔ همسر خود، در کنار مادر و خواهران او سکونت داشت.
در جامعهٔ ما، چنین شیوهٔ زندگیای گاهی با طعنه و احساس حقارت همراه دانسته میشود. ممکن است در این رابطه نوعی کشمکش روانی وجود داشته که از دید دیگران پنهان بوده است؛ اما این صرفاً یک گمانهزنی است و هیچگونه گمانهزنی نمیتواند توجیهی برای چنین رویداد سنگینی باشد. زندگی کردن مرد در خانهٔ خانوادهٔ همسرش جرم نیست و هیچگونه اختلاف یا جنگ بر سر غرور و خودخواهی نیز به هیچکس حق گرفتن جان دیگری را نمیدهد.
همکاران ربیعه احسن او را بهعنوان مجریای بسیار حرفهای به یاد میآورند. او فعالیت خود را با اجرای اخبار آغاز کرد، سپس به بخش برنامهسازی رفت و پس از آن به شبکهٔ ۹۲ نیوز پیوست.
در پشت نورهای استودیو و دوربینهای تلویزیونی، گاهی جنبهای تاریک از زندگی وجود دارد؛ جنبهای که با مشکلات خانوادگی و پیچیدگیهای روانی همراه است و لبخندهای ظاهری و لایههای آرایش آن را پنهان میکنند.
ما کسانی را که در صفحهٔ تلویزیون میبینیم، اغلب افرادی بسیار نیرومند تصور میکنیم؛ اما کمتر به این فکر میکنیم که آنان پس از بازگشت به خانه با چه شرایطی روبهرو میشوند. داستان ربیعه به ما یادآوری میکند که موفقیت و اعتبار اجتماعی لزوماً به معنای برخورداری از امنیت و آرامش در زندگی شخصی نیست.
دردناکترین بخش این فاجعه، دو دختر معصومی هستند که جسد مادرشان را دیدند و با صدای بلند گریه میکردند. مادرشان به خاک سپرده شده و پدرشان در بازداشت بهسر میبرد. این دو کودک از این پس نه میتوانند در آغوش مادر آرام بگیرند و نه از سایه و حمایت پدر برخوردار باشند.
آثار روانی چنین صحنهای شاید تا پایان عمر از ذهن آنان پاک نشود. مسئولیت دولت، جامعه و خانواده است که زمینهٔ بازتوانی روانی و تأمین امنیت این کودکان را فراهم سازند. عدالت تنها به معنای مجازات مجرم نیست؛ بلکه حمایت و مراقبت از این دختران بیگناه نیز بخشی از عدالت است.
این رویداد ما را وادار میسازد تا دربارهٔ حضور آسان اسلحههای فاقد جواز قانونی در خانههای خود نیز بیندیشیم. تپانچهای که به نام حفاظت نگهداری میشود، گاهی جان نزدیکترین افراد خانواده را میگیرد.
وجود اسلحه در جریان اختلافات خانوادگی میتواند یک مشاجرهٔ ساده را به فاجعهای جبرانناپذیر تبدیل کند. از این رو، ضروری است که قوانین مربوط به جواز اسلحه و نگهداری و استفادهٔ مصون از آن بهگونهٔ جدی تطبیق شوند. در کنار آن، باید فرهنگ مشاوره، میانجیگری و حمایت روانی برای حل اختلافات خانوادگی نیز گسترش یابد