برای مسلمانان جهان، احترام به سرزمین مقدس و حرمین شریفین فراتر از تمامی ملاحظات مادی و دیپلماتیک قرار دارد. تاریخ گواه است که هرگاه تقدس بیتالله شریف با تهدید روبهرو شده، قدرت الهی با تدابیر غیرمعمول از آن حفاظت کرده است؛ چنانکه قرآن کریم در برابر لشکر ابرهه از پرندگان ابابیل یاد کرده است. در عصر حاضر نیز این احساس و مسئولیت در میان امت اسلامی همچنان ادامه دارد
پاکستان، به عنوان تنها قدرت هستهای جهان اسلام، هرگاه سخن از تهدید علیه سرزمین حرمین شریفین مطرح میشود، بهطور طبیعی توجهها به تواناییهای دفاعی و نظامی این کشور معطوف میشود. مردم و ساختار دولتی پاکستان همواره حفاظت از حرمین را بخشی از باور دینی خود دانستهاند؛ باوری که آن را فراتر از منافع ملی و ترجیحات شخصی قرار میدهد
روابط پاکستان و عربستان سعودی بسیار فراتر از چارچوب دیپلماسی سنتی بوده و همکاریهای دفاعی میان دو کشور نیز از نظم و سازماندهی گستردهای برخوردار بوده است. روابط نظامی میان دو کشور بهگونه رسمی در دهه ۱۹۶۰ آغاز شد؛ زمانی که کارشناسان پاکستانی نقش مهمی در ایجاد پایههای فکری، فنی و نظامی ارتش نوپای عربستان سعودی ایفا کردند. پس از سال ۱۹۶۷، این همکاری در قالب یک چارچوب رسمی قرار گرفت و دورههای آموزشی و تبادل کارشناسان نظامی میان دو کشور بهگونه منظم آغاز شد
در سال ۱۹۶۹، هنگامی که در مرزهای جنوبی عربستان و از سوی یمن تنشهایی به وجود آمد، خلبانان متخصص نیروی هوایی پاکستان و مشاوران زمینی، در تقویت توان دفاعی عربستان سعودی نقش داشتند. در دهه ۱۹۸۰، بهویژه با توافق دوجانبه سال ۱۹۸۲، همکاریهای نظامی دو کشور وارد مرحله تازهای شد و نیروهای پاکستانی برای مدت طولانی در تقویت خطوط دفاعی شبهجزیره عربستان نقش داشتند
ساعات آزمایش
مهمترین آزمون این شراکت دفاعی در ۲۰ نوامبر ۱۹۷۹ رخ داد؛ زمانی که شماری از افراد مسلح مسجدالحرام را محاصره کردند. این رویداد که در آغاز سال اسلامی رخ داد، سراسر جهان اسلام را تکان داد. در این مرحله حساس، کماندوها و کارشناسان استخباراتی پاکستان به نیروهای سعودی کمکهای فنی و راهبردی ارائه کردند تا عبادتکنندگان بیگناهی که در داخل بیتالله گرفتار شده بودند، با کمترین تلفات نجات داده شوند
پس از این بحران، در تغییرات راهبرد دفاعی عربستان سعودی نیز مربیان پاکستانی نقش داشتند. سپس در سال ۱۹۹۰، زمانی که حمله نیروهای عراقی به کویت امنیت خلیج را بهشدت متزلزل کرد و تمامیت ارضی عربستان سعودی با تهدید روبهرو شد، پاکستان بار دیگر نیروهای خود را برای حفاظت از مرزهای عربستان سعودی به این کشور اعزام کرد. این اقدام نشان داد که روابط دو کشور تنها یک رابطه کاغذی نیست، بلکه بر پیوندهای عمیق وفاداری و همکاری استوار است
چالشهای عصر حاضر
امروز خاورمیانه بار دیگر با تحولات و ناآرامیهای شدید روبهرو است. جنگهای غیرمتعارف، تهدیدهای ناشی از فناوری پهپادها و موشکها و درگیریهای نیابتی از سوی عناصر مختلف منطقه، پرسشهای تازهای را درباره امنیت داخلی و مرزی عربستان سعودی مطرح کرده است. در چنین شرایطی، برخی ادعاهای تأییدنشده و تغییر صفبندیهای منطقهای نیز وضعیت را پیچیدهتر کردهاند
موضع جهان اسلام همچنان این است که درباره حفاظت از سرزمین حرمین شریفین هیچ سازشی امکانپذیر نیست. پاکستان در حالی از طریق توان دیپلماتیک خود برای کاهش تنشها در منطقه و جلوگیری از خطر جنگ تلاش میکند که به عنوان یک کشور دارای توان هستهای، وزن راهبردی آن برای عربستان سعودی از اهمیت دفاعی برخوردار است
تحولات کنونی ایجاب میکند که پاکستان با ادامه نقش تاریخی خود، تعهدش به دفاع از حرمین شریفین را حفظ کند و برای صلح و امنیت گستردهتر امت اسلامی، نقشی متوازن، روشن و ثابت ایفا کند