امریکایی مرکز پژوهشی جیمزتاون در یک گزارش تحلیلی، نگرانی شدید خود را از کنترل حکومت طالبان بر ذخایر گسترده معدنی افغانستان و استفاده غیرشفاف از درآمدهای حاصل از آن ابراز کرده است.
بر اساس این گزارش، در ۳۴ ولایت افغانستان بیش از ۱۴۰۰ ذخیره معدنی شناسایی شده که ارزش مجموعی آن‌ها بیش از یک تریلیون دالر برآورد شده است.
این مرکز پژوهشی تأکید کرده است که اگر این منابع معدنی به‌گونه شفاف و قانونی مورد استفاده قرار گیرند، درآمد حاصل از آن می‌تواند نقش مهمی در توسعه افغانستان داشته باشد.
با این حال، قراردادهای غیرشفاف نظامی و تجاری، نظام به‌اصطلاح صدور جواز و دریافت حق امتیاز و همچنین اتهام‌های مربوط به خویشاوندسالاری، پرسش‌هایی را مطرح کرده که منافع واقعی این منابع ملی به چه کسانی می‌رسد؛ مردم افغانستان یا افراد و گروه‌های نزدیک به طالبان.
در گزارش بنیاد جیمزتاون همچنین از اقدامات اجباری برای تصرف معادن، کوچ اجباری باشندگان محلی، آسیب‌های شدید زیست‌محیطی، کار کودکان و درگیری‌های خشونت‌آمیز بر سر کنترل معادن پرده برداشته شده است.
این نگرانی‌های جدی درباره شفافیت و عدم رعایت معیارهای لازم، از جمله تعلیق عضویت افغانستان در «ابتکار شفافیت صنایع استخراجی» در سال ۲۰۲۴، نیز نشان‌دهنده افزایش نگرانی‌های جهانی در این زمینه است.
از سوی دیگر، مقام‌های طالبان کنترل نظامی و اداری خود را بر مناطق معدنی در ولایت‌های مهم و سرشار از منابع، به‌ویژه بدخشان، ننگرهار و تخار، بیش از پیش تقویت کرده‌اند