امریکی اندیشکده جیمزتاون در یک گزارش تحلیلی، نسبت به کنترل حکومت طالبان بر ذخایر گسترده معدنی افغانستان و استفاده غیرشفاف از درآمدهای حاصل از آن ابراز نگرانی شدید کرده است.
بر اساس این گزارش، در ۳۴ ولایت افغانستان بیش از ۱۴۰۰ ذخیره معدنی شناسایی شده که ارزش مجموعی آن‌ها بیش از یک تریلیون دالر برآورد شده است.
این اندیشکده تأکید کرده است که در صورت بهره‌برداری شفاف و قانونی از این منابع، درآمدهای معدنی می‌تواند نقش مهمی در توسعه افغانستان داشته باشد.
با این حال، قراردادهای نظامی و تجاری غیرشفاف، نظام بحث‌برانگیز صدور جواز و دریافت حق‌الامتیاز و ادعاهای خویشاوندسالاری، پرسش‌هایی را درباره این موضوع مطرح کرده است که چه کسانی از منابع ملی افغانستان سود واقعی می‌برند.
گزارش جیمزتاون همچنین از اقدامات اجباری برای تصرف معادن، بی‌جاشدن باشندگان محلی، آسیب‌های شدید زیست‌محیطی، کار کودکان و درگیری‌های خشونت‌آمیز بر سر کنترل معادن پرده برداشته است.
این نگرانی‌ها در حالی مطرح می‌شود که افغانستان در سال ۲۰۲۴ به دلیل مشکلات جدی در زمینه شفافیت و عدم رعایت معیارها، از ابتکار شفافیت صنایع استخراجی نیز تعلیق شد.
از سوی دیگر، مقام‌های طالبان کنترل نظامی و اداری خود را بر مناطق معدنی در ولایت‌های مهم و غنی از منابع، به‌ویژه بدخشان، ننگرهار و تخار، بیش از پیش تقویت کرده‌اند.