انتقادهای شدید از عمروالله صالح: کارنامه‌ای از ناکامی‌های استخباراتی و سیاسی

ناظران امور دفاعی به‌شدت اظهارات امرالله صالح، معاون پیشین رئیس‌جمهور افغانستان و رئیس سابق ریاست عمومی امنیت ملی، را مورد انتقاد قرار داده‌اند؛ اظهاراتی که در آن وی عملیات‌های مبارزه با تروریسم پاکستان را زیر سؤال برده و ادعا کرده است که کشته شدن هیچ تروریستی در حملات هوایی انجام‌شده در خاک افغانستان، بدون تأیید منابع مستقل قابل اثبات نیست.

کارشناسان توضیح داده‌اند که این اظهارات از سوی فردی مطرح می‌شود که به گفتهٔ آنان، کارنامهٔ حرفه‌ای‌اش با ناکامی‌های استخباراتی، وخامت وضعیت امنیتی، سیاسی‌شدن نهادها و شکست سنگین در جلوگیری از بازگشت طالبان به قدرت همراه بوده است. آنان افزوده‌اند که پس از از دست دادن قدرت، حکومت و جنبش مقاومت ادعایی خود، تنها چیزی که برای او باقی مانده، پخش اتهام‌ها علیه پاکستان برای حفظ جایگاه سیاسی و جلب رضایت هند است.

ناکامی‌های استخباراتی

براساس گزارش‌ها، امرالله صالح از سال ۲۰۰۴ تا ۲۰۱۰ ریاست ریاست عمومی امنیت ملی افغانستان را بر عهده داشت. دورهٔ مسئولیت او شاهد چندین ناکامی جدی استخباراتی بود؛ از جمله سوءقصد علیه حامد کرزی، رئیس‌جمهور پیشین افغانستان، و حملات بزرگ و هماهنگ در کابل. گفته شده است که خود صالح نیز این رویدادها را ناکامی استخباراتی دانسته بود.

در این ادعاها آمده است که صعود او از یک مترجم ساده در یک سازمان غیردولتی در سال ۲۰۰۱ به بالاترین مقام‌های دولتی افغانستان، پاداشی برای رویکردی بود که در آن منافع شخصی بر منافع ملی افغانستان مقدم دانسته می‌شد. در نهایت، حامد کرزی به دلیل اختلافات اساسی دربارهٔ سیاست امنیت ملی، اعتماد خود را نسبت به صالح از دست داد و او را از سمتش برکنار کرد.

وابستگی به هند و حمایت از تحریک طالبان پاکستان

براساس این ادعاها، امرالله صالح همواره در خدمت منافع هند عمل کرده و فعالیت‌های استخباراتی هند در داخل افغانستان را تسهیل کرده است؛ اقدامی که به گفتهٔ منتقدان، به حاکمیت افغانستان آسیب جدی وارد کرده است.

همچنین ادعا شده است که صالح در زمان ریاست ریاست عمومی امنیت ملی، به هند اجازه داد تا شبکه‌های تروریستی در افغانستان ایجاد کند که علیه پاکستان فعالیت می‌کردند و برای تحریک طالبان پاکستان (TTP) حمایت مالی، تسلیحاتی و آموزشی فراهم شد؛ موضوعی که به بی‌ثباتی منطقه کمک کرد. منتقدان می‌گویند او همواره دیگران را مقصر می‌دانست، اما ناکامی‌های دورهٔ خود را که باعث تقویت طالبان، ادامهٔ فعالیت القاعده و افزایش نفوذ تحریک طالبان پاکستان شد، نادیده می‌گرفت.

آزادی زندانیان طالبان و فرار از کابل

با وجود اینکه صالح همواره خود را سرسخت‌ترین مخالف طالبان معرفی می‌کرد، ادعا شده است که اسناد نشان می‌دهد او به‌صورت علنی از آزادی پنج هزار زندانی طالبان براساس توافق دوحه حمایت کرده بود؛ زندانیانی که شماری از آنان بعداً به میدان نبرد بازگشتند و در پیشروی‌های بعدی طالبان نقش مهمی ایفا کردند.

صالح به‌عنوان معاون رئیس‌جمهور، یکی از بلندپایه‌ترین مقام‌های امنیتی افغانستان بود؛ اما نتوانست از فروپاشی حکومت جمهوری افغانستان جلوگیری کند، از کابل دفاع نماید یا مانع تصرف قدرت توسط طالبان شود؛ این در حالی بود که سال‌ها دربارهٔ توانایی‌های استخباراتی خود ادعاهای گسترده مطرح می‌کرد. پس از فرار از کابل، او خود را رئیس قانونی کشور معرفی کرد، اما جنبش مقاومت ادعایی او در پنجشیر به‌سرعت شکست خورد و از سوی مردم افغانستان یا جامعهٔ جهانی استقبال نشد.

نمایش‌های حملات ساختگی

براساس منابع امنیتی، امرالله صالح با اتهام‌هایی دربارهٔ سازمان‌دهی نمایش‌هایی از حملات علیه خودش روبه‌رو شده است؛ اقداماتی که گفته می‌شود برای بهبود تصویر آسیب‌دیدهٔ او و جلب حمایت حامیان خارجی انجام شده است. همچنین اتهام‌هایی دربارهٔ نقش او در طراحی حمله به ارگ ریاست‌جمهوری در جریان نماز عید در جولای ۲۰۲۱ مطرح شده است.

کارشناسان دفاعی می‌گویند که با وجود مصرف میلیاردها دالر، نظام دولتی افغانستان فروپاشید و امرالله صالح امروز به نمادی از شکست استخباراتی، ناکامی حکومت‌داری، شکست در مبارزه با تروریسم و ناکامی مقاومت تبدیل شده است. به گفتهٔ آنان، فردی که در نبردهای استخباراتی و سیاسی خود شکست خورده است، اکنون تلاش می‌کند با انتقاد از نیروهایی که با این تهدیدها مقابله می‌کنند، دوباره توجه‌ها را به سوی خود جلب کند؛ همان تهدیدهایی که خودش در مهار آن‌ها ناکام مانده بود.