کابل: بر اساس گزارشها، حکومت طالبان در افغانستان محدودیتهای مذهبی و اجتماعی بر جامعهٔ شیعه، که حدود ۲۰ درصد جمعیت کشور را تشکیل میدهد، افزایش داده است. در همین حال، برخی عالمان و نمایندگان جامعهٔ شیعه از افزایش مداخلات در امور مذهبی و فقهی خود ابراز نگرانی کردهاند
بر بنیاد این گزارش، آیتالله حسینداد شریفی، از عالمان شیعه در کابل، ادعا کرده است که از سوی مسئولان وزارت امر به معروف و نهی از منکر طالبان به دلیل اجرای عقد موقت مورد بازجویی قرار گرفته و با برخورد نامناسب مواجه شده است. وی همچنین گفته است که شماری از عالمان شیعه مجبور شدهاند تعهد کتبی بسپارند که در آینده چنین مراسمی را برگزار نکنند.
محدودیتهای فقهی
گزارش میافزاید که در نظام حقوقی پیشین افغانستان، بر اساس قانون احوال شخصیهٔ شیعیان مصوب ۲۰۰۹، فقه جعفری در موضوعاتی مانند ازدواج، طلاق و میراث به رسمیت شناخته شده بود. اما پس از بازگشت طالبان به قدرت در سال ۲۰۲۱، قوانین و ساختارهای حقوقی پیشین لغو یا تعلیق شد و فقه حنفی بهعنوان مبنای اصلی قوانین و مقررات مورد تأکید قرار گرفت
بر اساس این گزارش، برخی مواد آموزشی مرتبط با فقه جعفری نیز از نصاب آموزشی مناطق شیعهنشین حذف شده و در قوانین جدید، محدودیتهایی در زمینهٔ فعالیتهای مذهبی خارج از چارچوب فقه حنفی وضع شده است
ادعای مداخله در عبادات
در بخش دیگری از گزارش آمده است که در برخی مناطق، از جمله ولسوالیهای مربوط به ولایت غزنی، مقامهای محلی طالبان به شیعیان دربارهٔ نحوهٔ برگزاری نماز و برخی مراسم مذهبی هشدار دادهاند. همچنین محدودیتهایی بر برخی مراسم مذهبی از جمله گردهماییهای عاشورا گزارش شده است
سایر گروههای مذهبی
گزارشها نشان میدهد که نگرانیها تنها به جامعهٔ شیعه محدود نیست. برخی نهادهای حقوق بشری مدعیاند که اسماعیلیان، صوفیان و برخی جریانهای دیگر مذهبی نیز با محدودیتها و فشارهایی مواجه بودهاند. در گزارشهایی از موارد تبعیض، محدودیت فعالیتهای مذهبی و بازداشت برخی شخصیتهای دینی نیز یاد شده است
واکنش رهبران شیعه
کمیسیون عالی علمای شیعه افغانستان نسبت به برخورد با آیتالله شریفی اعتراض کرده و خواستار رسیدگی به این موضوع شده است. در همین حال، برخی مقامهای طالبان در دیدار با نمایندگان جامعهٔ شیعه بر احترام به تمامی مذاهب اسلامی تأکید کردهاند، اما منتقدان میگویند که اقدامات عملی با این اظهارات همخوانی ندارد
هشدار چهرههای سیاسی
شماری از سیاستمداران و فعالان حقوق بشر افغان نیز نسبت به افزایش تنشهای مذهبی ابراز نگرانی کردهاند. از جمله، عارف رحمانی، نمایندهٔ پیشین پارلمان افغانستان، این روند را نگرانکننده توصیف کرده است. همچنین عبدالباری جهانی، وزیر پیشین اطلاعات و فرهنگ افغانستان، در نامهای سرگشاده هشدار داده است که تشدید اختلافات مذهبی میتواند پیامدهای منفی برای همبستگی اجتماعی و ثبات کشور در پی داشته باشد