روسیه در اقدامی تازه روابط همکاریهای نظامی و تخنیکی خود را با اداره طالبان در افغانستان گسترش داده است. در جریان سفر اخیر ملا محمد یعقوب، وزیر دفاع طالبان به مسکو، توافقات همکاری نظامی میان دو طرف امضا شد و هر دو جانب بر ادامه تعاملات امنیتی و توسعه روابط دوجانبه تأکید کردند
با این حال، این تحول با پرسشها و نگرانیهای جدی در میان تحلیلگران امنیتی و سیاستگذاران منطقهای روبهرو شده است؛ بهویژه در مورد همکاری نظامی با رژیمی که از سوی گزارشهای متعدد بینالمللی به پناهدادن یا فراهمسازی فضای فعالیت برای گروههای مسلح متهم شده است
نگرانیهای امنیتی و پیامدهای منطقهای
منتقدان این پرسش را مطرح میکنند که چرا مسکو در شرایطی به همکاری دفاعی با طالبان ادامه میدهد که گزارشهای مختلف از حضور و فعالیت گروههای تندرو در خاک افغانستان هشدار دادهاند. بر اساس برخی ارزیابیهای سازمان ملل و گزارشهای امنیتی منطقهای، چندین گروه مسلح از جمله شاخه خراسان داعش و سایر شبکههای افراطی در افغانستان فعال هستند
در همین حال، مقامهای امنیتی روسیه نیز در ماههای اخیر درباره تهدید تروریسم در افغانستان هشدار دادهاند. در برخی اظهارات امنیتی، به جذب نیرو توسط داعش خراسان و حضور دهها گروه مسلح در افغانستان اشاره شده است؛ موضوعی که از نگاه ناظران، با گسترش همکاری نظامی همزمان با چنین هشدارهایی، نوعی تناقض در سیاست را نشان میدهد.
پیامهای متضاد در سیاست مسکو
زمانبندی این توافقها توجه تحلیلگران را جلب کرده است، بهخصوص که این همکاریها پس از هشدارهای جدی امنیتی روسیه درباره وضعیت افغانستان صورت میگیرد. برخی کارشناسان این وضعیت را نشاندهنده شکاف میان نگرانیهای امنیتی و تعامل عملی با طالبان میدانند.
در عین حال، وضعیت انزوای بینالمللی افغانستان ادامه دارد و کمکهای مالی و انسانی محدود نیز جریان دارد؛ موضوعی که از دید منتقدان میتواند بر معادلات داخلی و امنیتی این کشور تأثیرگذار باشد.
نگرانیهای گسترده منطقهای
به باور ناظران امنیتی، ناامنیهای مرتبط با افغانستان پیامدهای فرامرزی در منطقه دارد و در سالهای اخیر مواردی از تهدیدهای امنیتی و حملات از خاک افغانستان به کشورهای همسایه گزارش شده است. این وضعیت نگرانیها را در سطح منطقه، بهویژه در جنوب و آسیای مرکزی افزایش داده است
برخی تحلیلگران هشدار میدهند که تقویت توان نظامی یک حکومت متهم به میزبانی از شبکههای افراطی میتواند تلاشهای ضدتروریسم منطقهای را پیچیدهتر سازد و بر امنیت کشورهای پاکستان، چین، تاجیکستان، روسیه و دیگر کشورهای منطقه اثر بگذارد
بحث استراتژیک در آینده
در حالی که مسکو این همکاریها را در چارچوب تعاملات امنیتی و منافع منطقهای توجیه میکند، منتقدان آن را یک ریسک استراتژیک میدانند که ممکن است به جای کاهش تهدیدها، پیچیدگیهای امنیتی منطقه را افزایش دهد. این موضوع احتمالاً در آینده نیز یکی از محورهای اصلی بحثهای دیپلماتیک و امنیتی باقی خواهد ماند