یک سال پیش، پاکستان و هند وارد یک درگیری کوتاه اما شدید شدند؛ جنگی که به یکی از جدیترین رویاروییهای نظامی میان این دو همسایه هستهای در چند دهه اخیر تبدیل شد. در جریان این دوره که «معرکهٔ حق» نامیده شد، چند جنگنده هندی سرنگون شدند و پاکستان در پاسخ به حملات موشکی دهلینو، عملیات «بنیانٌ مرصوص» را آغاز کرد. این درگیری چهار روز ادامه یافت و سرانجام با آتشبسی که با میانجیگری ایالات متحده برقرار شد، پایان یافت.
در جریان این جنگ، پاکستان مجموعه گستردهای از سلاحها و فناوریهای مدرن نظامی را به نمایش گذاشت. این تجهیزات شامل موشکهای پیشرفته، پهپادها، جنگندهها و سامانههای جنگ دیجیتال بود که به بخشهای مختلف نیروهای نظامی امکان میداد بهصورت همزمان و در زمان واقعی با یکدیگر هماهنگ عمل کنند.
یکی از مهمترین ابزارهایی که پاکستان از آن استفاده کرد، جنگ شبکهمحور بود. این سیستم به جنگندهها، ایستگاههای راداری، مراکز فرماندهی و هواپیماهای نظارتی اجازه میدهد تا اطلاعات را بهگونه فوری با یکدیگر شریک سازند. در نتیجه، خلبانان و فرماندهان میتوانند هواپیماهای دشمن را ردیابی کرده و بدون اتکا صرف به تماس دیداری، سریع واکنش نشان دهند.
پاکستان برای ساخت این سیستم، تجهیزات نظامی چینی و غربی را با نرمافزارهای توسعهیافته داخلی ترکیب کرد. به گفته کارشناسان دفاعی، این فناوری به پاکستان کمک کرد تا در نخستین شب نبرد، هواپیماهای ورودی هند را شناسایی کرده و یک زنجیره موفق حمله را ایجاد کند.
این فناوری همچنین امکان نبرد فراتر از برد دیداری را فراهم ساخت. خلبانان پاکستانی توانستند هواپیماهای دشمن را از فاصله بیش از ۱۰۰ کیلومتری هدف قرار دهند. برید جنرال متقاعد مسعود احمد گفته است که این سیستم به خلبانان نیروی هوایی پاکستان اجازه داد هواپیماهای هندی را از فاصلههای دور «ببینند» و برای جنگندههای هندی کمین آماده کنند.
در همین حال، پهپادها نیز نقش مهمی در این درگیری ایفا کردند. در سراسر جهان، استفاده از پهپادها برای نظارت و حملات نظامی بهطور فزاینده در حال گسترش است؛ زیرا نسبت به سامانههای سنتی ارزانتر و انعطافپذیرتر هستند. هر دو کشور پاکستان و هند در این جنگ بهطور گسترده از پهپادها استفاده کردند.
براساس گزارشی از مؤسسه مطالعات استراتژیک اسلامآباد، پاکستان در عملیات «بنیانٌ مرصوص» از پهپادها برای نظارت، حملات و عملیات کمین هوایی استفاده کرد. پس از حملات موشکی و پهپادی هند در ۹ می، پاکستان در ۱۰ می با هدف قرار دادن ۳۶ پایگاه نظامی در داخل هند پاسخ داد.
پهپادهای مورد استفاده شامل مهمات سرگردان YIHA III، کوادکوپتر Asisguard Songar و سامانههای ساخت چین CH-4 و Wing Loong II بودند. کارشناسان میگویند راهبرد پهپادی پاکستان بر توسعه داخلی، همکاری با ترکیه و چین، و استفاده خلاقانه از فناوریهای تجارتی استوار است.
این پهپادها برای آزمایش سامانههای راداری دشمن، شناسایی نقاط ضعف در دفاع هوایی و هدف قرار دادن زیرساختهای نظامی به کار گرفته شدند. برخلاف درگیریهای پیشین، پهپادها تنها برای نظارت استفاده نشدند، بلکه به بخشی مهم از پیامرسانی نظامی و عملیات میدان نبرد تبدیل شدند.
جنگندهها و موشکهایی که مسیر جنگ را شکل دادند
پاکستان همچنین در جریان این جنگ از چندین سامانه پیشرفته تسلیحاتی استفاده کرد. یکی از مهمترین آنها جنگنده چینی J-10C بود. این هواپیمای چندمنظوره نسل چهارم، توانایی حمل انواع مختلف سلاحها برای نبردهای هوایی و زمینی را دارد.
گزارشها حاکی است که J-10C در نخستین شب درگیری نقش مهمی ایفا کرد و شش جنگنده نیروی هوایی هند، از جمله جنگندههای رافال، را سرنگون ساخت. فرمانده نیروی هوایی پاکستان، ظهیر احمد بابر، پیشتر این جنگنده را یک سامانه قدرتمند رزمی برای جنگهای مدرن توصیف کرده بود.
یکی دیگر از سلاحهای کلیدی، موشک هوابههوای PL-15 بود. این موشک چینی برای نبرد فراتر از برد دیداری طراحی شده و میتواند با سرعتی نزدیک به ماخ ۵ حرکت کند. برد گزارششده آن میان ۲۰۰ تا ۳۰۰ کیلومتر است.
این موشک در جریان درگیری از جنگندههای J-10C شلیک شد. کارشناسان دفاعی باور دارند که این نخستین بار بود که PL-15 در یک نبرد واقعی به کار گرفته شد. برید جنرال متقاعد مسعود احمد گفته است که موفقیت این موشک تا حد زیادی به تبادل اطلاعات لحظهای میان هواپیماها و سامانههای زمینی وابسته بود.
پاکستان همچنین در عملیات بنیانٌ مرصوص از سامانه موشکی بومی فتح استفاده کرد. فتح یک سامانه پرتاب راکت هدایتشونده است که توانایی شلیک موشکها و راکتها با دقت بالا را دارد. گفته میشود موشک فتح-۲ بردی در حدود ۴۰۰ کیلومتر دارد.
به گفته تحلیلگران نظامی، این سامانه به دلیل قابلیت جابهجایی سریع و استقرار فوری، در کنار دقت بالا در هدفگیری اهداف نظامی، بسیار مؤثر بود. این سامانه همچنین به شبکه بزرگتر ارتباطات میدان نبرد پاکستان متصل بود.
علاوه بر این، پاکستان از موشک چینی CM-400AKG نیز استفاده کرد. این موشک مافوق صوت عمدتاً برای حمله به کشتیها طراحی شده، اما توانایی هدف قرار دادن اهداف زمینی را نیز دارد. گزارشها نشان میدهد که در جریان این درگیری، از این موشک علیه سامانههای دفاع هوایی S-400 هند استفاده شد.
این موشک میتواند با سرعتی میان ماخ ۴.۵ تا ماخ ۵ حرکت کند و برد آن حدود ۴۰۰ کیلومتر است. گزارشها این مورد را نخستین استفاده رزمی از سامانه CM-400AKG توصیف کردهاند.
در مجموع، این درگیری نشان داد که جنگهای مدرن با سرعت زیادی در حال تغییر هستند. سامانههای پیشرفته ارتباطی، پهپادها و موشکهای دوربرد اکنون به همان اندازه قدرت سنتی نظامی اهمیت پیدا کردهاند. این جنگ چهارروزه نشان داد که چگونه فناوری میتواند میدان نبرد را شکل داده و بر نتیجه جنگهای مدرن تأثیر بگذارد.