یک تحول مهم در اتصال تجاری منطقهای رخ داده است؛ نخستین کامیون باری از قرغیزستان با موفقیت از طریق چین به بندر خشک سوست درای پورت در پاکستان رسید و افغانستان را دور زد. این محموله شامل کالاهای ترانزیتی بود و گامی مهم در گسترش دهلیزهای بدیل تجاری در منطقه بهشمار میرود.
این جابهجایی بهعنوان نخستین موردی تلقی میشود که یک کشور عضو کشورهای مستقل مشترکالمنافع بهطور مستقل چنین مسیر لوژستیکی را تا پاکستان تکمیل کرده است. مقامها میگویند این ترانزیت با همکاری یکی از شرکتهای همکار شرکت ملی لوژستیک پاکستان انجام شده و نشاندهنده هماهنگی روبهرشد میان کشورهای آسیای مرکزی، چین و پاکستان برای توسعه مسیرهای متنوع تجاری است.
مسیر ترانزیتی جدید، نشانه تغییر در الگوهای تجارت منطقهای
این انتقال موفق، قابلیت عملیاتی دهلیزهای نوظهور حملونقل را که از مسیرهای سنتی عبور از افغانستان اجتناب میکنند، برجسته میسازد. کارشناسان میگویند چنین تحولاتی میتواند بهتدریج الگوهای تجارت منطقهای را تغییر دهد؛ زیرا وابستگی به یک مسیر ترانزیتی واحد را کاهش داده و پایداری زنجیره تأمین را افزایش میدهد.
مقامها باور دارند این موفقیت میتواند دیگر کشورهای آسیای مرکزی را نیز تشویق کند تا مسیرهای مشابهی را بررسی کنند، بهویژه کشورهایی که بهدنبال دسترسی باثباتتر و امنتر به بازارهای آسیای جنوبی هستند.
پاکستان در پی تقویت نقش خود بهعنوان مرکز ترانزیتی منطقه
مقامهای پاکستان این تحول را گامی مهم برای تبدیل این کشور به یک مرکز منطقهای ترانزیت و لوژستیک میدانند. گزارش شده است که برنامههایی برای انتقال محمولهها از سوست به جنوب، تا کراچی و احتمالاً بندر گوادر در دست بررسی است تا دسترسی مستقیم به مسیرهای تجارت دریایی بینالمللی فراهم شود.
تحلیلگران تجاری میگویند اگر این دهلیزها با موفقیت توسعه یابند، میتوانند هزینههای حملونقل را برای اقتصادهای محصور در خشکه آسیای مرکزی مانند قرغیزستان، تاجیکستان و ازبکستان بهطور چشمگیری کاهش دهند و همزمان نقش پاکستان را در تجارت منطقهای افزایش دهند.
شتاب گرفتن تلاشهای گستردهتر برای اتصال منطقهای
این ابتکار با تلاشهای گستردهتر برای تقویت اتصال منطقهای میان آسیای مرکزی و آسیای جنوبی همسو است؛ از جمله توسعه زیربناها و پروژههای تسهیل تجارت فرامرزی. نقش چین بهعنوان شریک ترانزیتی نیز نشاندهنده ادغام روزافزون شبکههای لوژستیکی منطقهای در چارچوب همکاریهای چندجانبه است.
اقتصاددانان میگویند این تحولات بازتاب تغییر تدریجی بهسوی مسیرهای متنوع تجاری در اوراسیاست؛ جایی که پروژههای اتصال منطقهای بهطور فزایندهای روابط اقتصادی و راهبردی میان کشورهای مشارکتکننده را شکل میدهند.