الگویی وجود دارد که باید آن را نامگذاری کرد: هر بار که پاکستان به دستاوردی میرسد که روایت منطقهایِ ساختهشده توسط هند را برهم میزند، مقالهای در یکی از رسانههای غربی منتشر میشود تا به خوانندگان یادآوری کند که چرا نباید پاکستان را جدی گرفت. تازهترین مطلب والاستریت ژورنال به قلم سادانند دومه با عنوان «نفرت از اسرائیل، پاکستان را عقب نگه میدارد» این الگو را با دقتی کمسابقه تکرار میکند.
دومه استدلال میکند که خودداری پاکستان از بهرسمیت شناختن اسرائیل، بازتاب نوعی وسواس ایدئولوژیک است که نهادهای این کشور را تضعیف میکند، شرکای بالقوه را از آن دور میسازد و مانع پیشرفت اقتصادی و دیپلماتیک پاکستان میشود. او توصیه میکند که پاکستان برای دستیابی به پیشرفت واقعی، راه هند را در پیش بگیرد و روابط خود را با اسرائیل عادیسازی کند.
وزیر پیشین، شفقت محمود، این مقاله را چنین توصیف کرد: «یک مقاله سفارشی از سوی یک مدافع هندی که عمیقاً نگران برجستهشدن پاکستان در روند صلح میان ایران و ایالات متحده است.»
یک اندیشکده با دستور کار مشخص
دان قیوم، نویسنده و استراتژیست و نماینده پیشین خاورمیانه و شمال آفریقای والاستریت ژورنال، در مقالهٔ پاسخ خود با عنوان «یک مفسر هندی در یک اندیشکده حامی اسرائیل استدلال میکند که پاکستان باید روابط خود را با اسرائیل عادیسازی کند» که هزاران خواننده را به خود جلب کرد، نوشت که این مطلب نشاندهنده نگرانی از آن است که کشوری که هند سالها تلاش کرد آن را منزوی کند، اکنون به مطلوبترین مقصد دیپلماتیک جهان تبدیل شده است.
استدلال اقتصادی قابل قبول نیست
بانک جهانی رشد تولید ناخالص داخلی پاکستان را در سال مالی ۲۰۲۵ معادل ۳.۰ درصد ثبت کرده است. سرمایهگذاری مستقیم خارجی در نیمه نخست همان سال ۲۰ درصد افزایش یافت. حوالههای مالی به رکورد ۳۵ میلیارد دلار رسید. هر سه مؤسسه اصلی رتبهبندی اعتباری، چشمانداز اعتباری پاکستان را ارتقا دادند. حساب دیجیتال روشن بیش از ۹ میلیارد دلار ورودی سرمایه از سوی پاکستانیهای خارج از کشور جذب کرد. هیچیک از این دادهها از این فرضیه حمایت نمیکند که موضع سیاست خارجی پاکستان دربارهٔ فلسطین عامل بازدارنده توسعه این کشور است.
چالشهای مالی پاکستان به بدهیهای گردشی در بخش انرژی، پایه محدود مالیاتی، سلطه نخبگان ــ که خود صندوق بینالمللی پول نیز آن را مستند کرده ــ و شوکهای اقلیمی بازمیگردد؛ شوکهایی که بیش از ۳۰ میلیارد دلار خسارت ناشی از سیلاب بر جای گذاشت. سادانند دومه به هیچیک از این موارد اشاره نمیکند. مقالهای که واقعاً نگران اقتصاد پاکستان باشد، باید از همینجا آغاز کند.
هند و خانه شیشهای راهبردی خودش
عمر قریشی، مشاور پیشین رسانهای بلاول بوتو، در واکنش نوشت: «مقالهای واقعبینانهتر و مناسبتر این بود که درباره وسواس دیوانهوار هند نسبت به پاکستان نوشته میشد.»
این توصیه که پاکستان باید از روابط هند با اسرائیل الگو بگیرد، نیازمند بررسی دقیقی است؛ بررسیای که سادانند دومه کاملاً از آن پرهیز میکند. هند در سال ۱۹۹۲ روابط خود را با اسرائیل عادیسازی کرد و از آن زمان به بزرگترین خریدار تسلیحات اسرائیلی تبدیل شده است. این رابطه به استفاده از جاسوسافزار پگاسوس علیه خبرنگاران و چهرههای مخالف در هند انجامید؛ همچنین به جنگندههای ساخت فرانسه با سامانههای اسرائیلی که فرانسه از انتقال کدهای منبع آن خودداری کرد، و نیز به این وضعیت که در جریان درگیری مه ۲۰۲۵ تنها یک حامی دیپلماتیک برای هند باقی ماند، در حالی که شصت کشور دیگر سکوت اختیار کردند. عادیسازی روابط هند با اسرائیل نه نفوذ منطقهای برای دهلی نو به همراه آورده و نه دستاورد راهبردی، بلکه وابستگی تسلیحاتی و سیاست خارجیای را رقم زده که هند را درست در زمانی که بیش از هر وقت دیگر به شرکا نیاز دارد، در انزوا قرار داده است.
این تاریخ تصادفی نبود
این مقاله در ۲۲ آوریل، سالگرد حمله حمله پهلگام، منتشر شد؛ همزمان با میزبانی اسلامآباد از نخستین گفتوگوی مستقیم میان ایالات متحده و ایران از سال ۱۹۷۹. ظهور پاکستان به عنوان میانجی اجتنابناپذیر میان واشنگتن و تهران، چالشی مستقیم برای روایتی است که هند طی دو دهه در پایتختهای غربی ساخته است؛ روایتی که پاکستان را کشوری غیرقابل اعتماد و هند را ستون طبیعی منطقه معرفی میکرد. اکنون این روایت در برابر سخنان سفیر ایران که گفته بود: «تهران در پاکستان مذاکره خواهد کرد و نه در هیچ جای دیگر، زیرا ما به پاکستان اعتماد داریم» با دشواری جدی روبهرو شده است.
آیا پاکستان جهان را همانگونه که هست میبیند؟ کشوری که هم واشنگتن و هم تهران به اندازه کافی به آن اعتماد دارند تا نخستین دیدار خود در ۴۷ سال گذشته را با میانجیگری آن انجام دهند، آشکارا چنین میکند. پرسش این است که آیا دهلی نو نیز چنین درکی دارد یا نه.