در زمینه تنشهای اخیر منطقهای، مقامات و تحلیلگران امنیتی پاکستان بارها تأکید کردهاند که اقدامات نظامی این کشور علیه مردم افغانستان نیست بلکه هدف آن شبکههای مسلح فعال در خاک افغانستان و رهبری طالبان است. اسلامآباد معتقد است هیچ کشور مستقلی نمیتواند برای همیشه حملات فرامرزی و پناهگاههای تروریستی را تحمل کند.
کارشناسان میگویند زمانی که گروههای مسلح از خاک یک کشور به کشور دیگر حمله میکنند، مسئولیت بر عهده همان کشوری است که به آنان اجازه فعالیت داده است. از این رو پاکستان اقدام علیه این شبکهها را برای حفظ امنیت ملی ضروری میداند.
تحلیلگران یادآور میشوند که سیاستهای مشابه در دوره نخست طالبان افغانستان را به انزوای بینالمللی و جنگ طولانی کشاند. در آن زمان با پناه دادن به القاعده، افغانستان به مرکز جنگی تبدیل شد که نزدیک به بیست سال ادامه یافت و اقتصاد و ساختار اجتماعی کشور را ویران کرد. هشدار داده میشود که اگر طالبان کنونی همچنان به دلیل نزدیکی فکری به گروههای مسلح اجازه فعالیت دهند، مردم افغانستان بار دیگر هزینه آن را خواهند پرداخت.
سیاست بینالمللی نیز حق پاسخ کشورها به حملات فرامرزی را به رسمیت میشناسد. نمونههای بسیاری از خاورمیانه تا دیگر مناطق وجود دارد که کشورها برای دفاع از امنیت خود اقدام کردهاند. کارشناسان پاکستانی میگویند اقدامات اسلامآباد برای تأمین امنیت مرزی در همین چارچوب است و هدف آن مردم افغانستان نیست بلکه خنثیسازی عناصر بیثباتکننده است.
موضوع دیگر کمکهای مالی بینالمللی به طالبان است. گزارشها نشان میدهد طالبان ماهانه حدود ۸۰ میلیون دلار دریافت میکنند، هرچند جزئیات و شرایط این کمکها روشن نیست. ناظران سیاسی میگویند چنین کمکهایی معمولاً با منافع راهبردی همراه است و پرسشهایی درباره منافع واشنگتن و نحوه استفاده طالبان از این منابع مطرح شده است.
طالبان بارها پاکستان را متهم کردهاند که جنگ منطقهای را برای منافع آمریکا پیش میبرد، اما منتقدان این موضع را متناقض میدانند. اگر خود طالبان از آمریکا کمک مالی دریافت میکنند، متهم کردن پاکستان به همان انگیزهها تناقض سیاسی و منطقی ایجاد میکند.
در بحران اخیر ایران، موضع دیپلماتیک پاکستان قابل توجه بود. ناظران میگویند پاکستان و ترکیه از معدود کشورهای مسلمان بودند که صریحاً حملات علیه ایران را محکوم کردند. رهبران ایران نیز در برخی موارد تلاشهای دیپلماتیک پاکستان برای کاهش تنشها را ستودهاند.
این بحران همچنین پرسشهایی درباره روابط ایران و هند ایجاد کرده است. همکاری اقتصادی و راهبردی میان دو کشور در سالهای اخیر افزایش یافته، بهویژه در پروژه بندر چابهار. اما سکوت یا احتیاط هند در تنش اخیر نگرانیهایی در محافل ایرانی ایجاد کرده است.
کارشناسان منطقهای همچنین به همزمانی رویدادهای اخیر اشاره میکنند: سفر نخستوزیر هند به اسرائیل، افزایش حملات طالبان علیه پاکستان و عملیات اسرائیل علیه ایران تقریباً همزمان رخ داد. برخی این همزمانی را نشانه دینامیکهای راهبردی گستردهتر میدانند.