افغانستان دارای حدود یک تریلیون دالر منابع معدنی است و این منابع به‌تدریج به یکی از محورهای اصلی کشمکش بر سر قدرت و کنترل منابع مالی در داخل حکومت طالبان تبدیل می‌شود. بر اساس اطلاعات موجود، رقابت بر سر نفوذ و درآمدهای حاصل از منابع معدنی میان رهبری طالبان در قندهار و جناح‌های مرتبط با شبکه حقانی ادامه دارد؛ در حالی که باشندگان محلی در مناطق غنی از منابع معدنی، از این ثروت بهره محدودی می‌برند.
ذخایر مهم معدنی افغانستان در مناطق مختلف این کشور پراکنده است. در بامیان و دایکندی ذخایر مس و زغال‌سنگ، در بدخشان سنگ‌های قیمتی و لاجورد و در بلخ و سرپل منابع گاز و زغال‌سنگ وجود دارد.
در مناطق شرقی، به‌ویژه ننگرهار و لوگر نیز ذخایر مس، سنگ‌های قیمتی و دیگر منابع معدنی وجود دارد. بسیاری از این مناطق دارای باشندگان غیرپشتون هستند که با وجود برخورداری از منابع طبیعی، تا حد زیادی از مزایای اقتصادی آن محروم مانده‌اند.
بر اساس گزارش‌ها، هبت‌الله آخوندزاده، رهبر طالبان، با تقویت نفوذ خود از قندهار تلاش کرده است کنترل مرکزی بر منابع مهم درآمدهای دولتی را افزایش دهد.
از سوی دیگر، شبکه حقانی پس از سال ۲۰۲۱ در نهادهای مهم درآمدزا مانند گمرکات، بنادر و ریاست پاسپورت نفوذ پیدا کرد و از این طریق تأثیر آن بر منابع مالی دولت افزایش یافت. پس از آن، رهبری قندهار شماری از مقام‌های وابسته به جناح حقانی را از گمرکات و بنادر برکنار و افراد وفادار به خود را در این سمت‌ها تعیین کرد.
بخش معادن نیز متأثر از همین کشمکش داخلی بر سر قدرت به نظر می‌رسد. گزارش‌ها حاکی از آن است که به جای استفاده شفاف از درآمدهای حاصل از استخراج معادن، کنترل جناح‌های بانفوذ طالبان بر این درآمدها در حال افزایش است. در ماه جون ۲۰۲۶، اعزام حدود یک هزار نیروی ویژه از سوی رهبری قندهار به بدخشان نیز به‌عنوان تلاشی برای تقویت کنترل مرکزی بر معادن این ولایت ارزیابی شده است.
یکی از جنبه‌های مهم کشمکش بر سر منابع معدنی افغانستان، آسیب به باشندگان محلی است. جوامع تاجیک، هزاره و ازبک که در بدخشان، بامیان، دایکندی و دیگر مناطق معدنی زندگی می‌کنند، در نزدیکی این منابع قرار دارند؛ اما گزارش‌هایی وجود دارد که بخش عمده درآمد حاصل از منابع معدنی، به جای توسعه محلی، به مراکز قدرت منتقل می‌شود.
در گزارش‌های مربوط به نظام کنونی استخراج معادن، همچنین به مشکلاتی مانند کار کودکان، آسیب‌های زیست‌محیطی و احتمال بی‌جاشدن باشندگان محلی اشاره شده است.
در نتیجه، ثروت معدنی افغانستان به جای آن‌که به منبع رفاه برای شهروندان عادی تبدیل شود، به نظر می‌رسد به بخشی از کشمکش بر سر دستیابی به قدرت مالی و سیاسی در میان طالبان تبدیل شده است؛ در حالی که ولایت‌های غنی از منابع، هزینه‌ها و آسیب‌های آن را متحمل می‌شوند و نفوذ مراکز قدرت بر تصمیم‌گیری و درآمدهای این منابع افزایش می‌یابد
ببینید: دوره طالبان در افغانستان: حقوق بشر و آزادی زنان با چالش‌های جدی روبه‌رو است