سفیر حکومت طالبان تلاش کرده است نگرانیهای امنیتی پاکستان را بهعنوان اتهامات مبهم و توجیهی برای اقدام نظامی مطرح کند. با این حال، این روایت با شواهد موجود همخوانی ندارد. نگرانیهای پاکستان درباره تروریسم از خاک افغانستان، صرفاً بر حدس و گمان استوار نیست و تنها مربوط به گذشته نیز نمیشود. سازمان ملل متحد و نهادهای بینالمللی دیگر بارها این موضوع را مستند کردهاند.
گزارش فبروری ۲۰۲۶ تیم نظارت شورای امنیت سازمان ملل متحد در این زمینه اهمیت ویژهای دارد. بر اساس این گزارش، مقامهای طالبان همچنان آزادی عمل و حمایت بیشتری برای تحریک طالبان پاکستان (TTP) فراهم کردهاند که در نتیجه آن، حملات این گروه علیه پاکستان افزایش یافته است.
در این گزارش، تحریک طالبان پاکستان در شمار گروههای بزرگ تروریستی فعال در افغانستان قرار داده شده است. همچنین به افزایش حملات پیچیده این گروه علیه نیروهای امنیتی و نهادهای دولتی پاکستان اشاره شده است. بر اساس همین گزارش، هیچ یک از کشورهای عضو از ادعای طالبان مبنی بر نبود گروههای تروریستی در افغانستان حمایت نکرده است.
پیش از این نیز گزارشهای سازمان ملل متحد از حضور القاعده، تحریک طالبان پاکستان و دیگر گروههای تروریستی در افغانستان خبر داده بودند. در این گزارشها همچنین به دسترسی برخی گروهها به سلاحهایی که از سوی مقامهای طالبان انتقال داده شده، اشاره شده است. گزارش سازمان ملل در دسمبر ۲۰۲۵ نیز تصویر مهمی از تداوم چالشهای امنیتی در افغانستان ارائه میکند.
این مسئله تنها به ارزیابی پاکستان محدود نمیشود. مقامهای امنیتی روسیه نیز بارها درباره تهدید تروریسم برخاسته از افغانستان ابراز نگرانی کردهاند.
سرگئی شویگو، دبیر شورای امنیت روسیه، گفته است که بیش از ۲۰ گروه افراطی بینالمللی در افغانستان فعال هستند و شمار جنگجویان این گروهها ممکن است به ۲۳ هزار نفر برسد. ضمیر کابلوف، نماینده ویژه روسیه برای افغانستان، نیز تحریک طالبان پاکستان را تهدیدی جدی برای منطقه دانسته و نگرانی پاکستان درباره پناهگاههای امن این گروه را پذیرفته است.
در سپتمبر ۲۰۲۵ نیز در یک بیانیه منطقهای مشترک میان روسیه، چین، ایران و پاکستان، نگرانی درباره فعالیت القاعده، داعش خراسان، تحریک طالبان پاکستان و دیگر گروههای مسلح در افغانستان ابراز شد. در این بیانیه از طالبان خواسته شد تا مانع استفاده از خاک افغانستان علیه کشورهای همسایه شوند.
در چنین شرایطی، پرسش اصلی این نیست که آیا پاکستان اطلاعات مشخصی درباره تروریسم در اختیار دارد یا خیر. پرسش اساسی این است که چرا حکومت طالبان یک گروه تروریستی را تحمل میکند که حضور و فعالیت آن در افغانستان بارها از سوی سازمان ملل متحد و قدرتهای منطقهای گزارش شده است.
پاکستان نیز بلافاصله مسیر اقدام نظامی را انتخاب نکرده است. اسلامآباد طی سالها تماسهای دیپلماتیک خود با کابل را ادامه داد، موضوع پناهگاههای امن تحریک طالبان پاکستان را مطرح کرد، اطلاعات ارائه داد و تلاش کرد از مقامهای افغانستان تضمین دریافت کند.
وزارت امور خارجه پاکستان نیز بارها ادامه تماسها با کابل درباره پناهگاههای امن تحریک طالبان پاکستان را تأیید کرده است. طرف افغانستان در برخی موارد آمادگی خود را برای بررسی نگرانیهای پاکستان اعلام کرده، اما با وجود تلاشهای متعدد دیپلماتیک، این مسئله همچنان پابرجا مانده است.
موضع سفیر طالبان مبنی بر اینکه افغانستان خواهان گفتوگوی مستقیم درباره مشکلات امنیتی پاکستان است نیز پرسش اساسی را تغییر نمیدهد. پاکستان توانایی مقابله با چالشهای امنیتی در داخل کشور خود را دارد. نخستین مسئولیت حکومت طالبان این است که اجازه ندهد خاک افغانستان به پناهگاه امن، مرکز آموزشی یا سکوی پرتاب برای حملات علیه پاکستان تبدیل شود.
توصیف تحریک طالبان پاکستان صرفاً بهعنوان یک طرف در یک مناقشه سیاسی دوجانبه نیز اصل مسئله را پنهان میکند. تحریک طالبان پاکستان یک گروه تروریستی است و حضور و فعالیت آن در افغانستان و حملاتش علیه پاکستان در گزارشهای مختلف بینالمللی و منطقهای مستند شده است. روابط دیرینه ایدئولوژیک، سازمانی و شخصی میان طالبان و تحریک طالبان پاکستان نیز موضع کابل را با پرسشهای بیشتری روبهرو میکند.
همچنین استفاده از اصطلاح «طالبان ۲.۰» بهتنهایی ثابت نمیکند که افغانستان بهصورت بنیادی تغییر کرده است. تغییر در زبان دیپلماتیک، حضور در مجامع بینالمللی، سخنرانی به زبان انگلیسی یا تجربه چندین ساله مذاکرات در دوحه، بهخودیخود نمیتواند تغییر در ایدئولوژی اساسی یا شیوه حکومتداری یک گروه را ثابت کند.
در شرایط پس از سال ۲۰۲۱ نیز در بسیاری از موارد، تداوم رویکردهای دوران طالبان در دهه ۱۹۹۰ دیده میشود. از جمله این موارد میتوان به ایجاد محیط امن برای سازمانهای تروریستی بینالمللی، محدود بودن زمینه مشارکت سیاسی، محدودیتهای شدید علیه زنان و دختران و محدود کردن تنوع سیاسی و قومی اشاره کرد.
سازمان ملل متحد و دیگر ارزیابیهای بینالمللی، تروریسم، نبود مشارکت سیاسی و محدودیتهای شدید علیه زنان و دختران را از جمله مهمترین مسائل حلنشده افغانستان میدانند.
سفیر طالبان نمیتواند از جهان انتظار داشته باشد که افغانستان را تنها بر اساس اظهارات کنونی ارزیابی کند و واقعیتهای موجود در میدان را نادیده بگیرد.
مسئله اصلی این نیست که طالبان واقعیت سیاسی جدید را چه مینامند؛ پرسش اصلی این است که این واقعیت در عمل چه پیامدهایی دارد.
اگر از خاک افغانستان همچنان پناهگاههای امن و امکانات عملی برای انجام حملات تروریستی علیه پاکستان فراهم باشد، پاکستان نهتنها حق، بلکه مسئولیت دارد تا از شهروندان و خاک خود حفاظت کند.
حکومت طالبان بهجای اعتراض به مشکلات امنیتی پاکستان، باید بر اقدام مؤثر علیه گروههای تروریستی فعال در خاک افغانستان تمرکز کند.
افغانستان باید مسئولیت خود را برای پایان دادن به تروریسم از خاک این کشور انجام دهد؛ در حالی که پاکستان نیز مسئولیت تأمین امنیت و حفاظت از شهروندان خود را بر عهده خواهد داشت
ببینید:در پیوند به نگرانیهای امنیتی پاکستان، اظهارات مهم و اعترافگونه سفیر افغانستان منتشر شد