پاکستان در شرایطی بیسابقه، بهطور همزمان یک عملیات نظامی گسترده علیه افغانستان را پیش میبرد و در عین حال میزبان مذاکرات حساس میان ایالات متحده و ایران در اسلامآباد است؛ وضعیتی که هم نشاندهنده افزایش نفوذ ژئوپولیتیک این کشور است و هم پیچیدگیهای فزاینده مدیریت چند جبههای را برجسته میکند
در بهار ۲۰۲۶، هوتل سرینا در اسلامآباد به محل یکی از مهمترین مذاکرات میان آمریکا و ایران از زمان انقلاب اسلامی ۱۹۷۹ تبدیل شد؛ در حالیکه همزمان، عملیاتهای نظامی دقیق پاکستان در ننگرهار و خوست ادامه داشت. این وضعیت پارادوکسیکال میتواند هم نشانه اوج مهارت دیپلماتیک پاکستان باشد و هم آزمونی دشوار برای توانایی آن در مدیریت همزمان بحرانهای امنیتی و سیاسی
جبهه غربی: عملیات «غضب للحق» و فشارهای استراتژیک
تنشها میان پاکستان و افغانستان در پی اتهامات اسلامآباد مبنی بر استفاده گروههای شبهنظامی، بهویژه تحریک طالبان پاکستان (TTP)، از خاک افغانستان شدت گرفت. پس از شکست آتشبس میانجیگریشده توسط قطر در اکتوبر ۲۰۲۵، درگیریها بهتدریج افزایش یافت
در فبروری ۲۰۲۶، موجی از حملات تروریستی در پاکستان—از جمله حملات در بلوچستان، انفجار انتحاری در یک مسجد شیعی در اسلامآباد و حمله به یک پوسته امنیتی در باجور—باعث شد تا نهادهای امنیتی پاکستان تصمیم به اقدام قاطع بگیرند
در ۲۱ فبروری، حملات هوایی در ولایتهای ننگرهار، پکتیکا و خوست گزارش شد و بهدنبال آن، پاکستان عملیات گستردهای تحت عنوان «غضب للحق» را آغاز کرد. این عملیات شامل حملات هوایی و زمینی در چندین ولایت افغانستان، از جمله کابل، قندهار، پکتیا و خوست بود
به گفته منابع نظامی، بیش از ۱۸۰ هدف شبهنظامیان نابود و دهها پایگاه از بین رفته است. با این حال، این درگیریها تلفات غیرنظامیان را نیز در پی داشته و وضعیت انسانی را پیچیدهتر کرده است
اسلامآباد؛ میانجی ناگزیر جهان
در حالیکه پاکستان در عرصه دیپلماسی فعال است، با چالشهای اقتصادی جدی نیز مواجه است. بدهی خارجی کشور به ۱۳۸ میلیارد دالر رسیده، قیمت سوخت افزایش یافته و هزینههای انرژی بالا رفته است. جنگ با افغانستان نیز هزینههای اقتصادی قابلتوجهی داشته و صادرات به این کشور کاهش یافته است
در داخل، فشارهای سیاسی نیز وجود دارد. برخی گروهها سیاستهای دولت را مورد انتقاد قرار دادهاند، اما عملیات نظامی علیه گروههای مسلح از حمایت گسترده برخوردار است
در سطح بینالمللی، نقش میانجیگرانه پاکستان جایگاه آن را تقویت کرده، هرچند برخی بازیگران منطقهای نسبت به تغییر توازنها ابراز نگرانی کردهاند
جمعبندی تحلیلی: جاهطلبی استراتژیک با توان واقعی
آیا پاکستان میتواند این وضعیت دوگانه را حفظ کند؟ پاسخ کوتاه این است: فعلاً بله—اما با چالشهای جدی در بلندمدت
در جبهه افغانستان، پاکستان توانسته زیرساختهای گروههای مسلح را تضعیف کند و خطوط قرمز جدیدی تعریف نماید. در حوزه دیپلماسی، نقش آن در میانجیگری میان آمریکا و ایران بهطور قابلتوجهی تقویت شده است
پاکستان اکنون بهعنوان یک بازیگر «هیبریدی» عمل میکند—ترکیبی از قدرت نظامی و دیپلماسی فعال. موفقیت آینده این رویکرد، به توانایی این کشور در مدیریت منابع، تقویت نهادها و حفظ تعادل میان جبهههای مختلف بستگی دارد
نتیجهگیری
پاکستان در یک نقطه عطف تاریخی قرار دارد. در مدت کوتاهی، این کشور هم یک عملیات نظامی گسترده را آغاز کرده، هم میزبان مذاکرات حساس جهانی بوده و هم نقش فعالی در مدیریت بحرانهای منطقهای ایفا کرده است
چالش اصلی اکنون این است که آیا این کشور میتواند این نقش گسترده را بهطور پایدار حفظ کند یا خیر