کراچی، دسامبر ۲۰۲۵ — بازداشت خیرالنسا در شهر هُب، یکی از تازهترین پروندههای امنیتی در بلوچستان، بار دیگر توجهها را به تغییرات راهبردی در شیوهٔ جذب نیرو توسط ارتش آزادیبخش بلوچستان (BLA) جلب کرده است. این پرونده نشان میدهد که گروههای مسلح بلوچ از سال ۲۰۲۲ بهطور جدی به استفاده از زنان در عملیاتهای انتحاری و تبلیغاتی روی آوردهاند؛ روندی که با بمبگذاری شاری بلوچ در دانشگاه کراچی آغاز شد و اکنون به مرحلهٔ خطرناکتری رسیده است.
بر اساس اطلاعات موجود، گروههای افراطی بلوچ از شبکههای اجتماعی مانند اینستاگرام و واتساپ برای جذب زنان تحصیلکرده در شهرهای بزرگ استفاده میکنند. محتوای تبلیغی آنان با تمرکز بر «قهرمانسازی» زنان مهاجم، تلاش دارد تا الگوهای جدیدی از «شهیدان زن» بسازد و از این طریق جوانان را تحت تأثیر قرار دهد. موارد مشابهی در کویته، هوشاب و تربت نیز گزارش شده است که نشاندهندهٔ یک الگوی تکرارشونده و نه یک حادثهٔ منفرد است.
روشهای افراطگرایی در این پرونده با الگوهای شناختهشدهٔ گروههای تروریستی جهانی همخوانی دارد. استفاده از تدریجیسازی ایدئولوژیک، اقناع عاطفی، الگوسازی از «شهیدان»، و بهرهگیری از فضای مجازی برای دور زدن نظارت اجتماعی و خانوادگی، از جمله تکنیکهایی است که در این روند مشاهده میشود.
بازداشت خیرالنسا پس از بازجویی از یک عامل شناختهشده به نام فرید مشهور به «زگرین» صورت گرفت. نیروهای امنیتی با شناسایی شبکهٔ مرتبط توانستند عملیات احتمالی را پیش از وقوع خنثی کنند. این اقدام نشان میدهد که راهبرد ضدتروریسم پاکستان تنها بر دستگیری افراد متمرکز نیست، بلکه هدف اصلی آن از هم پاشیدن شبکههای سازمانیافته است. نمونههای مشابه در هُب، کویته و گوادر نیز نشان دادهاند که عملیات پیشگیرانه توانسته از وقوع حملات گسترده جلوگیری کند.
در همین حال، برخی روایتها تلاش کردهاند بازداشت این افراد را بهعنوان «ناپدید شدن زنان» معرفی کنند. این نوع روایتسازی، به گفتهٔ کارشناسان، مرز میان فعالیتهای مشروع حقوق بشری و پوشش رسانهای برای شبکههای شورشی را مخدوش میکند. کمپینهایی که چنین بازداشتهایی را بهعنوان «ناپدیدسازی» معرفی میکنند، در واقع خطر آن را دارند که مبارزهٔ ضدتروریسم را بیاعتبار سازند و بهطور ناخواسته به سود گروههای مسلح تمام شوند.
نکتهٔ مهم دیگر در این پرونده، پرسش مطرحشده توسط خود مظنون است: «چرا جذبکنندگان دختران خود را نمیفرستند؟» این پرسش بازتابی از واقعیت تلخ است که زنان در این روند نه بهعنوان بازیگران توانمند، بلکه بهعنوان ابزار مصرفی و قابل جایگزین مورد استفاده قرار میگیرند. پژوهشها نشان دادهاند که در بسیاری موارد، اجبار، فشار عاطفی و حتی باجگیری نقش مهمی در کشاندن زنان به این مسیر دارد.
چالش امنیتی پاکستان در بلوچستان کاملاً ملموس است. حملات مرتبط با BLA و BLF نهتنها نیروهای امنیتی، بلکه مهندسان چینی، زیرساختهای حیاتی و غیرنظامیان را هدف قرار دادهاند. دادههای موجود از سال ۲۰۲۲ نشان میدهد که این حملات بهطور فزایندهای مرگبار شدهاند و استفاده از روشهای انتحاری رو به افزایش است