بحران ونزوئلا در یک نگاه
دونالد ترامپ اعلام کرده است که ایالات متحده ادارهٔ ونزوئلا را تا زمان تحقق یک «گذار امن» بر عهده خواهد داشت. او همچنین تأکید کرده که واشنگتن پس از دستگیری نیکولاس مادورو و سیلیا فلورس، که برای محاکمه به نیویورک منتقل میشوند، در بخش نفتی ونزوئلا «بهطور جدی درگیر» خواهد بود.
وزیر دفاع ونزوئلا، ولادیمیر پادرینو لوپز، گفته است که کشورش نه مذاکره خواهد کرد و نه تسلیم میشود. در همین حال، دولت کاراکاس ایالات متحده را به حمله به اهداف غیرنظامی و نظامی متهم کرده و این اقدام را «تجاوز نظامی» خوانده است.
این بحران پس از ماهها اتهامزنی آمریکا مبنی بر ارتباط مادورو با قاچاق مواد مخدر و همچنین حملات هوایی مکرر آمریکا در نزدیکی ونزوئلا از سپتامبر آغاز شد. مادورو پیشتر گفته بود که آمادهٔ گفتوگو با ایالات متحده دربارهٔ همکاری در زمینهٔ مبارزه با مواد مخدر است.
تحولات کلیدی
معاون رئیسجمهور ونزوئلا: مادورو تنها رئیسجمهور مشروع کشور است
ساعت ۱۲:۵۰ بامداد، معاون رئیسجمهور ونزوئلا، دلسی رودریگز، ادعاهای ایالات متحده پس از عملیات نظامی که منجر به دستگیری نیکولاس مادورو شد را رد کرد و تأکید نمود که مادورو همچنان تنها رهبر مشروع کشور است.
رودریگز در نخستین سخنرانی عمومی خود پس از این عملیات، خواستار آزادی فوری مادورو و همسرش شد و بازداشت آنان را «آدمربایی» توصیف کرد. او گفت: «تنها رئیسجمهور ونزوئلا، نیکولاس مادورو است.»
رودریگز از مردم ونزوئلا خواست در آنچه او «لحظهای بحرانی برای کشور» توصیف کرد، آرام و متحد باقی بمانند و از شهروندان خواست برای دفاع از حاکمیت ملی در کنار یکدیگر بایستند.
او هشدار داد که ونزوئلا هرگز در برابر فشار یا مداخلهٔ خارجی تسلیم نخواهد شد و اعلام کرد که این کشور «هرگز مستعمرهٔ هیچ ملتی نخواهد بود.»
دلسی رودریگز کیست؟ معاون رئیسجمهور در مرکز کشمکش قدرت در ونزوئلا
ساعت ۱۲:۳۰ بامداد — دلسی رودریگز، معاون رئیسجمهور ونزوئلا، پس از عملیات ایالات متحده که منجر به دستگیری نیکولاس مادورو شد، بهعنوان چهرهای محوری در صحنهٔ سیاسی کشور ظاهر شده است.
روز شنبه، رودریگز تأکید کرد که مادورو همچنان تنها رئیسجمهور مشروع ونزوئلا است؛ سخنی که ادعاهای رئیسجمهور آمریکا، دونالد ترامپ، را نقض میکند. ترامپ گفته بود که رودریگز سوگند یاد کرده و آمادهٔ همکاری با واشنگتن است، در حالی که آمریکا برای نظارت بر روند گذار آماده میشود.
تلویزیون دولتی ونزوئلا تصاویر رودریگز را در حال سخنرانی در کاراکاس نشان داد، با وجود گزارشهایی که پیشتر او را در روسیه قرار داده بودند.
مادورو او را به دلیل دفاع سرسختانهاش از دولت سوسیالیستی «ببر» توصیف کرده است. رودریگز بهطور نزدیک با برادرش، خورخه رودریگز، همکاری میکند؛ کسی که ریاست مجلس ملی ونزوئلا را بر عهده دارد.
دلسی رودریگز در سال ۱۹۶۹ در کاراکاس متولد شد و دختر رهبر چریکهای چپگرا، خورخه آنتونیو رودریگز، است. او که وکیل آموزشدیده است، بهسرعت در ساختار حکومتی ارتقا یافت و بهعنوان وزیر ارتباطات، وزیر خارجه و رئیس مجلس مؤسسان طرفدار دولت خدمت کرده است.
در سال ۲۰۱۸ بهعنوان معاون رئیسجمهور منصوب شد و بعدها مسئولیت وزارت مالیه و نفت را نیز بر عهده گرفت و در شرایط تشدید تحریمهای آمریکا به یکی از مدیران کلیدی اقتصاد کشور تبدیل شد.
شهردار نیویورک، زهران ممدانی، عملیات آمریکا علیه ونزوئلا را «اقدام جنگی» خواند
ساعت ۱۲:۰۰ بامداد — شهردار نیویورک، زهران ممدانی، عملیات ایالات متحده که منجر به دستگیری رئیسجمهور ونزوئلا، نیکولاس مادورو، شد را محکوم کرده و آن را «اقدام جنگی» و نقض قوانین بینالمللی و فدرال توصیف کرد.
ممدانی گفت مادورو و همسرش که شبانه در کاراکاس دستگیر شدند، به ایالات متحده منتقل میشوند و انتظار میرود در بازداشت فدرال در نیویورک نگهداری شوند؛ جایی که مادورو با کیفرخواست فدرال روبهرو خواهد شد.
سه روز پس از آغاز دورهٔ کاری خود، ممدانی گفت که دربارهٔ عملیات و برنامهٔ بازداشت مادورو در شهر به او اطلاع داده شده است.
او اظهار داشت: «حملهٔ یکجانبه به یک کشور مستقل، اقدامی جنگی است.» ممدانی هشدار داد که تلاش برای تغییر رژیم پیامدهای مستقیمی برای مردم نیویورک دارد، از جمله دهها هزار ونزوئلایی که در این شهر زندگی میکنند.
نیویورک یکی از بزرگترین جوامع ونزوئلایی در ایالات متحده را در خود جای داده است؛ جامعهای که در سالهای اخیر بهدلیل مهاجرت گسترده از ونزوئلا بهطور چشمگیری گسترش یافته است. ممدانی گفت دولت محلی او اوضاع را بهدقت زیر نظر دارد و برای تضمین امنیت عمومی دستورالعملهایی صادر خواهد کرد.
ترامپ: آمریکا پس از دستگیری مادورو با معاون رئیسجمهور ونزوئلا همکاری میکند
ساعت ۱۱:۵۰ شب — رئیسجمهور ایالات متحده، دونالد ترامپ، روز شنبه اعلام کرد که واشنگتن پس از دستگیری نیکولاس مادورو اکنون با معاون رئیسجمهور ونزوئلا، دلسی رودریگز، همکاری میکند.
ترامپ در پاسخ به پرسش خبرنگاران گفت رودریگز بهعنوان رئیسجمهور سوگند یاد کرده اما افزود که او «توسط مادورو انتخاب شده» و همین موضوع استقلال سیاسی او را زیر سؤال میبرد. وی اضافه کرد که وزیر خارجهٔ آمریکا، مارکو روبیو، اخیراً با رودریگز گفتوگو کرده است.
به گفتهٔ ترامپ، رودریگز تمایل خود را برای همکاری با برنامههای واشنگتن در ونزوئلا نشان داده است. او گفت: «او اساساً آماده است هر کاری را که ما لازم بدانیم برای بزرگ کردن دوبارهٔ ونزوئلا انجام دهد.» ترامپ بعداً افزود که رودریگز گفتوگوی طولانی با روبیو داشته و با خواستههای آمریکا موافقت کرده است، بهگونهای که فضای محدودی برای رد همکاری دارد.
نکات کلیدی از کنفرانس خبری ترامپ دربارهٔ بحران ونزوئلا
ساعت ۱۱:۲۸ شب — ترامپ گفت واشنگتن پس از حملهٔ اخیر، ونزوئلا را «با یک گروه» اداره خواهد کرد و جزئیات این ترتیبات را وزیر خارجه، مارکو روبیو، مشخص خواهد کرد.
ترامپ همچنین نسبت به رهبر مخالفان ونزوئلا، ماریا کورینا ماچادو، ابراز تردید کرد و گفت او از حمایت عمومی و اقتدار لازم برای ادارهٔ کشور برخوردار نیست.
او گفت ایالات متحده از اعزام نیروهای زمینی به ونزوئلا هراسی ندارد و تأیید کرد که شرکتهای نفتی آمریکایی وارد این کشور خواهند شد تا زیرساختهای آسیبدیدهٔ نفتی را تعمیر کرده و میلیاردها دلار سرمایهگذاری کنند.
ترامپ ادعا کرد که درآمدهای حاصل هم به ونزوئلا و هم به ایالات متحده سود خواهد رساند و بهعنوان جبران خسارتهای گذشته محسوب میشود.
ترامپ همچنین هشدار داد که واشنگتن آماده است در صورت لزوم حملهٔ دوم و بسیار بزرگتری را آغاز کند، هرچند گفت ممکن است چنین اقدامی ضروری نباشد.
او همچنین هشدار غیرمستقیمی خطاب به رئیسجمهور کلمبیا، گوستاوو پترو، صادر کرد؛ هشداری که در بحبوحهٔ افزایش تنشهای منطقهای مطرح شد.
بیانیهٔ واشنگتن
رئیسجمهور ایالات متحده، دونالد ترامپ، گفت نیروهای آمریکایی شبانه یک «حملهٔ گسترده» علیه ونزوئلا انجام دادند و رئیسجمهور نیکولاس مادورو و همسرش را دستگیر کردند. ترامپ افزود که این عملیات با هماهنگی نهادهای قضایی آمریکا و با حمایت ارتش انجام شده است.
بهروزرسانی کاراکاس
گزارشها از وقوع چندین انفجار در سراسر کاراکاس خبر میدهند؛ از جمله در نزدیکی مجتمع نظامی «فورت تیوُنا»، پایگاه هوایی «لا کارلوتا» و برخی تأسیسات ارتباطی. شاهدان از قطع برق در بخشهایی از پایتخت خبر دادهاند. تصاویر و ویدئوهای منتشرشده ستونهای دود و شعلههای آتش را در آسمان شب نشان میدهند.
بیانیهٔ ترامپ
ترامپ این مأموریت را «بسیار پیچیده» توصیف کرد و مدعی شد نیروهای آمریکایی با استفاده از بالگردها، جنگندهها و یگانهای ویژه توانستند مادورو را از آنچه او «خانهٔ امن مستحکم» خواند، بازداشت کنند. او گفت مادورو تلاش کرد فرار کند اما ظرف چند دقیقه دستگیر شد.
مقامهای آمریکایی اعلام کردند که در جریان عملیات، تعدادی از نیروهای آمریکایی زخمی شدند و یک بالگرد نیز هدف قرار گرفت، اما هیچ تلفات انسانی از سوی آمریکا گزارش نشده است.
چارچوب حقوقی بحران
دادستان کل، پم بوندی، اعلام کرد که نیکولاس مادورو و همسرش در نیویورک با اتهاماتی از جمله توطئهٔ نارکوتروریسم، واردات کوکائین و جرایم مرتبط با سلاح روبهرو خواهند شد. دادستانهای آمریکایی ادعا میکنند مادورو شبکهای جنایی را رهبری کرده که با استفاده از نهادهای دولتی قاچاق مواد مخدر را تسهیل میکرد. مادورو مدتهاست این اتهامات را رد کرده است.
واکنش دولت
مقامهای ونزوئلا این اقدام را «تجاوز نظامی جدی» محکوم کردند و وضعیت فوقالعاده سراسری اعلام نمودند. مسئولان دفاعی دستور بسیج کامل نیروهای نظامی را صادر کرده و اعلام کردند که ونزوئلا این موضوع را در سازمان ملل پیگیری خواهد کرد، در حالی که حق دفاع از خود را محفوظ میداند.
با وجود ادعاهای ایالات متحده، به نظر نمیرسد نیروهای آمریکایی کنترل سرزمین ونزوئلا را در دست داشته باشند. وضعیت رهبری غیرنظامی و نظامی ونزوئلا همچنان نامشخص است و این امر نگرانیها دربارهٔ احتمال ایجاد خلأ قدرت را افزایش داده است.
واکنش عمومی
نیروهای امنیتی در بخشهایی از کاراکاس در حال گشتزنی دیده شدند. تجمعات کوچک طرفداران دولت گزارش شده است، در حالی که برخی از ساکنان احساس آرامش و آسودگی خاطر را ابراز کردهاند؛ موضوعی که شکافهای عمیق درون کشور را برجسته میسازد.
واکنش آمریکای لاتین به بحران
رئیسجمهور آرژانتین آنچه را «آزادی جدید ونزوئلا» خواند، ستود.
مکزیک این مداخله را محکوم کرد.
برزیل گفت این اقدام از یک خط غیرقابلقبول عبور کرده است.
کلمبیا نسبت به بیثباتی منطقهای هشدار داد.
واکنش جهانی
روسیه، ایران و کوبا این عملیات را نقض حاکمیت ونزوئلا دانستند و آن را محکوم کردند. تهران از شورای امنیت سازمان ملل خواست تا به آنچه «تجاوز غیرقانونی» خواند رسیدگی کند.
زمینهٔ بحران در آغاز سال ۲۰۲۶
این بحران، مستقیمترین مداخلهٔ ایالات متحده در آمریکای لاتین از زمان یورش سال ۱۹۸۹ به پاناما محسوب میشود. در ماههای اخیر، تنشها بهدنبال تحریمهای آمریکا، عملیات ضد مواد مخدر، و معرفی نیکولاس مادورو بهعنوان رهبر یک سازمان تروریستی خارجی از سوی واشنگتن، بهشدت افزایش یافته بود.